Jaarstukken 2020

Bijzonder programma Kennisstad

Leiden, internationale kennisstad

Omdat kennis steeds meer een voorwaarde is voor maatschappelijk succes, welvaart en welzijn, zijn gemeente en partners in 2012 gestart met het programma Kennisstad. Door gericht samen op te trekken, versterken we de positie van Leiden en de regio op het gebied van de kennisontwikkeling en de kenniseconomie. Leiden heeft zich daarmee gaandeweg in de afgelopen decennia een positie veroverd in de top van Europese kennisregio’s. Hier geldt wel: Aan de top komen is één, bij de top blijven is zeker niet vanzelfsprekend. Veel van onze kennispartners hebben de wereld als speelveld. De concurrentie is hier groot. Dit vergt van ons als gemeente en regio een hierop toegesneden strategie. Kenniseconomie stopt niet bij onze gemeentegrens. Daarom werken we nauw samen met o.a. de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag en de Economic Board Zuid-Holland. Daarnaast hebben we via het Netwerk Kennissteden Nederland een nauwe samenwerking op nationaal niveau via de City Deal 'Kennis Maken'.

De doelen

Het programma Kennisstad kent twee hoofddoelen:

  • Kennisinstituten en kennisbedrijven floreren optimaal in Leiden;
  • Leiden (de stad, de regio en haar inwoners) heeft maximaal voordeel van de kennisinstellingen.

De uitvoeringsstrategie

Als gemeente willen wij deze doelen bereiken door hechte samenwerking met onze kennispartners. Hiertoe hebben we een samenwerkingsovereenkomst Programma Kennisstad 2017-2021 afgesloten met onze strategische samenwerkingspartners Universiteit, LUMC en Hogeschool Leiden. In het najaar van 2020 heeft ook Naturalis Biodiversity Center zich met de samenwerkingsovereenkomst verbonden.

De samenwerkingsovereenkomst geeft inhoud aan de gezamenlijke wens nog intensiever met elkaar samen te werken en geeft daarnaast mede richting aan de samenwerking met andere partijen. Hierbij gaat het om (kennis)partners als het mbo, de musea, TNO, Technolab, Taalmuseum, LeidenGlobal, BplusC e.d. De samenwerking vindt plaats binnen vijf thema's / focusgebieden, te weten:

  • Campusontwikkeling
  • Versterken onderwijs en onderzoek
  • Externe focus en internationalisering
  • De stad als lab
  • Leefstijl en gezonde stad

De resultaten

Natuurlijk zijn ook de resultaten van dit programma beïnvloed door de beperkingen van de coronapandemie. Juist onderwijsinstellingen stonden in 2020 voor heel grote uitdagingen, waardoor de aandacht van deze instellingen vooral uitging naar het zo goed mogelijk verzorgen van (online)onderwijs. Toch kon in 2020 een groot aantal activiteiten als nieuw initiatief opgepakt of doorontwikkeld worden op basis van de hiervoor genoemde samenwerkingsovereenkomst. Hieronder een korte opsomming van een aantal aansprekende initiatieven:

Het Leiden Education Fieldlab (het LEF)

In november 2019 opende het LEF zijn deuren en was de fysieke locatie een feit. Het Leiden Education Fieldlab is van én voor het Leidse onderwijs. Een netwerk met een fysieke locatie waar onderwijsprofessionals met passie en een actieve rol binnen het onderwijs samen kunnen innoveren en onderzoeken. Het LEF is ook een energieke broedplaats waar kennisdeling centraal staat en waar ideeën en vraagstukken behandeld worden op gezamenlijk initiatief om zo het onderwijs verder te professionaliseren. Ervaringen kunnen ook direct gebruikt worden bij het opleiden van o.a. Pabo-studenten. Het LEF wordt inmiddels gevonden door onderwijsinstellingen op lokaal, regionaal en nationaal niveau. Het LEF is onder andere de organisator van de jaarlijkse Nacht van de Leraar en helpt gemeente en instellingen de resultaten van onder andere de resultaten van de onderwijsinnovatieprojecten te implementeren en te borgen.

Leren met de Stad

Dit is het project dat ontwikkeld wordt binnen de City Deal Kennis Maken (Agenda Stad van het rijk) . Binnen dit project wordt de kennis die aanwezig is in het (hoger) onderwijs in Leiden ingezet voor de ontwikkeling van de stad. Leids talent kan een bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken. Studenten kunnen zo werken aan actuele vraagstukken in een ‘rijke leeromgeving’. In 2020 werd dit project natuurlijk ook sterk gehinderd door de beperkingen die de coronapandemie met zich meebracht. Juist in de voorgestane aanpak van Leren met de Stad gaat het om direct contact tussen inwoners, studenten, docenten en onderzoekers. Toch is het gelukt gestaag door te werken aan verschillende (online) activiteiten, waarbij ruim 300 studenten in 15 vakken en even zoveel docenten betrokken waren. Ook de voorbereidingen voor het starten van een fysieke locatie van de ‘Kenniswinkel: Leren met de Stad | Op Locatie’ werden in 2020 afgerond, zodat in februari 2021 de Kenniswinkel ook daadwerkelijk is opengegaan in Het Gebouw in Leiden Noord. De Kenniswinkel bevindt zich daarmee dicht bij de maatschappelijke organisaties en bewoners en brengt studenten direct in contact met de wijk.

Leiden BiodiverCity

De Universiteit Leiden, gemeente en Naturalis trekken samen op in het project BiodiverCities. Leiden is in mei 2020 geselecteerd als een van de tien steden voor het Europese project BiodiverCities. Het project heeft als doel de leefbaarheid in de steden te verbeteren, onder andere door de ontwikkeling van een groene infrastructuur en het vergroten van de biodiversiteit. Het streven van de EU is om tegen 2050 het eerste klimaat neutrale continent te zijn. In Leiden werken we daaraan door praktische voorbeelden de stad meer en (nog) beter te betrekken. Het onderzoek hiervoor voert de gemeente samen met studenten van biologie & milieuwetenschappen uit. Het is van belang om met bewoners samen optrekken om de biodiversiteit in de stad te vergroten, aangezien de helft van het grondgebied in Leiden particulier eigendom is. Naturalis is het nationale onderzoeksinstituut op het gebied van biodiversiteit.

European City of Science 2022

In april 2020 is de Stichting ECS door de vier founding partners opgericht namelijk Universiteit Leiden, LUMC, Hogeschool Leiden en de gemeente Leiden. Naast de inzet om van het jaar 2022 in totaal een succes te maken beogen de partners hiermee een duurzame impuls te geven aan de strategische doelen richting 2030, zoals die besloten liggen in de pijlers ‘internationale kennis’ en ‘historische cultuur’ van de gemeentelijke ontwikkelingsvisie Leiden, Stad van Ontdekkingen.

Het jaar 2022 biedt Leiden de kans om als stad duurzaam deel uit te laten maken van een sterk stedelijk netwerk van Europese (en mondiale) kennissteden.

Convenant Student en Stad

Het partnerschap tussen de gemeente Leiden, Leiden Marketing, de Plaatselijke Kamer van Verenigingen (PKvV)en de vijf grote Leidse studentenverenigingen, te weten L.S.V. Minerva, L.V.V.S Augustinus, SSR-Leiden, V.S.L. Catena en A.L.S.V. Quintus is in 2020 gecontinueerd en verdiept. Juist tijdens de Coronapandemie heeft de georganiseerde samenwerking zijn meerwaarde kunnen bewijzen en was Leiden een voorbeeld op nationaal niveau voor andere studentensteden. De PKvV in het bijzonder heeft in die periode de uitdagingen op een kundige en overtuigende opgepakt in samenspraak met stad, politie, universiteit, hogeschool en studentenverenigingen. Reden voor het college van B&W de Gouden Speld van Verdienste van de stad Leiden toe te kennen aan de voorzitter van de PKvV, waarmee het college uitdrukking heeft willen geven aan haar waardering voor het functioneren van het gehele bestuur van de PKvV.

Leiden4GlobalGoals

Leiden4GlobalGoals is een netwerk van Leidse organisaties, instellingen en inwoners die actief (willen) bijdragen aan de realisering van de 17 VN-werelddoelen, tussen nu en het jaar 2030. De oprichting hiervan is een vervolg op de door de gemeenteraad gevraagde aansluiting van Leiden bij de door de VNG georganiseerde en ondersteunde Gemeenten4GlobalGoals. De Stichting 2030 heeft in 2020 een Memorandum of Understanding ondertekend met de Stichting ECS, gericht op het implementeren van de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties in de activiteiten van beide stichtingen. Binnen programma Kennisstad richt de focus zich daarbij met name op SDG nr. 17: ‘Partnerschap om doelstellingen te bereiken’. De andere, meer inhoudelijke en thematische SDG’s, geven daarbij richting en uitvoering om de doelen van SDG nr.17 te bereiken.

Haalbaarheidsonderzoek Leiden Law Park

Een haalbaarheidsonderzoek is in 2020 uitgevoerd naar de mogelijkheden om het gebouwencomplex van voorheen het Museum van Natuurlijke Historie te benutten voor het creëren van kruisbestuiving tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven. Ook de provincie Zuid-Holland is in een vroeg stadium betrokken bij de ontwikkeling ten behoeve van de versterking van de (kennis gerelateerde-) economische structuur in Zuid-Holland. Leiden Law Park wordt daarbij door universiteit, gemeente en provincie als kansrijk gezien om cross-overs tussen Leiden en de overige Zuid-Hollandse universiteiten te bevorderen, en daarmee in de gekozen driehoek recht-ethiek-techniek met onder andere op het gebied van Artificial Intelligence het voorgestane innovatiebeleid verder te versterken. Door de coronapandemie zullen naar verwachting de uitkomsten pas in 2021 gepresenteerd kunnen worden.

Het SPIL-programma

Het Kenniscentrum Angst & Stress bij Jeugd is een onderdeel van het LUBEC, Leids Universitair Behandel- en Expertise Centrum. Het SPIL-programma is een programma van dit kenniscentrum dat zich richt op vroege herkenning en interventie van stress en angst in de klas. Hoe kunnen scholen geholpen worden stress en angst in de klas te herkennen en te voorkomen? En hoe kan aan leerlingen snel de juiste ondersteuning geboden worden bieden?

Overige resultaten

Ook in 2020 zijn, vanzelfsprekend binnen de richtlijnen van de 1,5-meter-samenleving verschillende activiteiten georganiseerd. Grotendeels online, waardoor we in 2020 veel ervaring hebben kunnen opdoen in het organiseren van deze programma’s online. Deze ervaring zullen we benutten om in de toekomst meer hybride (live en online) evenementen te realiseren. We hebben gemerkt dat wij en onze kennispartners op deze wijze ook andere doelgroepen tot ver buiten Leiden hebben weten te bereiken.

Te noemen zijn o.a. Brave New World 2020 en het hieraan gekoppelde Beyond Human Festival en de Nacht van de Leraar.

Daarnaast zijn vanuit het uitvoeringsbudget Kennisstad verschillende (kleinere) initiatieven ondersteund. Deze zijn soms relatief klein qua financiële bijdrage / sponsoring, maar zeker van belang voor het 'kennis-ecosysteem' van de stad en haar inwoners. Te noemen zijn de ontwikkeling en toepassing van de COVID radar (app) t.b.v. wijkgerichte advisering op het gebied van lockdown en versoepelingsmaatregelen, verschillende studentenactiviteiten zoals die van de Veerstichting, AIESEC, en extra ondersteuning aan onderwijsinnovaties.

De beschikbare middelen

Alle inspanningen zijn uitgevoerd met reguliere middelen en personele inzet die zijn opgenomen in de diverse begrotingsprogramma’s. In 2020 was er daarnaast een incidenteel uitvoeringsbudget Kennisstad ad 705.000 beschikbaar, wat is aangewend voor cofinanciering van hierboven benoemde initiatieven en overige projecten uit de Samenwerkingsagenda, de gemeentelijke bijdrage in de gezamenlijke kosten van de kennismakelaar, de communicatie over het programma en de voorbereidende werkzaamheden in het kader van de voorbereiding van European City of Science 2022 en daarmee samenhangende activiteiten op het gebied van citizen science / Kennis als Leisure. De afgelopen jaren is gebleken dat er, naast positieve resultaten op het gebied van werkgelegenheid, welvaart, welzijn, onderwijs, ook financiële voordelen zijn behaald met het programma Kennisstad. Iedere gemeentelijke euro geïnvesteerd via programma Kennisstad heeft minimaal een directe verdubbeling / verdrievoudiging opgeleverd.