Voor u liggen de Jaarstukken 2025. Met de jaarstukken legt de gemeente verantwoording af over de behaalde resultaten en hoe het geld vorig jaar is besteed.
Omdat dit de laatste jaarrekening is van dit college, is het tevens een iets uitgebreidere terugblik op de ambities van het college uit het beleidsakkoord ‘Samen leven in Leiden 2022–2026’. Met veel enthousiasme en inhoudelijke gedrevenheid heeft het college zich ingezet om met de partners en de inwoners de stad socialer, duurzamer en gezonder te maken. Dit gebeurt op allerlei thema’s als vergroening, woningbouw, bereikbaarheid, werkgelegenheid, en ondersteuning aan de mensen die het nodig hebben.
Naast de investeringen in nieuwe projecten is er uiteraard ook ingezet op het onderhouden van het groen, (school)gebouwen en infrastructuur, om onze mooie stad veilig en aantrekkelijk te houden.
TERUGBLIK 2025
We kijken terug langs de vier hoofdthema’s uit de begroting:
Concrete resultaten per programma leest u in de inhoudelijke hoofdstukken.
1.1. Duurzame en inclusieve stad
Een van de grote uitdagingen voor onze stad was en is het ruimtevraagstuk. Er is beperkte ruimte in de stad, terwijl de vraag om ruimte groot is. Ontwikkelingen op het gebied van woningbouw, vergroening, mobiliteit, energie en voorzieningen gaan hand in hand. Leefbaarheid en betaalbaarheid zijn hierin leidend. Samen met andere Europese steden werkt Leiden samen om hier slimme oplossingen voor te bedenken.
Een leefbare stad was een prioriteit voor dit college. Leefbaarheid gaat niet alleen over een fijne woning, maar ook over de kwaliteit van de buurt en over voorzieningen in de omgeving. Een prettige veilige woon- en leefomgeving is een belangrijke voorwaarde voor de leefbaarheid van onze stad en wijken en het gevoel van (sociale) veiligheid van onze inwoners.
Met een integrale aanpak hebben we zoveel mogelijk van deze onderwerpen tegelijk opgepakt in één project. Zoals bijvoorbeeld het toekomstbestendig maken van de wijken met de duurzame wijkvernieuwingen. Bij de vervanging van riolering en openbare ruimte zijn integraal de opgaven op het gebied van klimaatadaptatie, vergroening, biodiversiteit, circulariteit, leefbaarheid en verkeersveiligheid meegenomen. Leiden loopt in Nederland voorop met het klimaatadaptief vergroenen en biodivers inrichten van de openbare ruimte.
Door klimaatverandering en geopolitieke onzekerheid, is de urgentie van de energietransitie afgelopen jaren groter geworden. Dit college heeft de basis gelegd voor de uitvoering van de energietransitie. De oprichting van het regionale warmtebedrijf staat in de steigers, wijken zijn in beweging, het isolatieoffensief heeft bijna duizend huishoudens bereikt en de samenwerking met corporaties, Energiek Leiden en lokale initiatieven is verstevigd. Net-infrastructuur bleek een uitdaging, maar Leiden heeft hier vroegtijdig op ingezet. Dagelijks werken wij aan uitbreiding van het net en slimme oplossingen om het net te ontlasten. Maar we zijn er nog niet. De warmtetransitie vergt meer tijd, geld en landelijke steun. Energiearmoede blijft een uitdaging. In de komende periode kan worden voortgebouwd of wat er nu ligt en is het tijd voor een verdere uitvoeringsslag.
De afgelopen jaren is er flink gebouwd en zijn er veel nieuwe woningen gerealiseerd of in aanbouw gegaan, denk aan Lead, de Premier en Saam. Dit is mede mogelijk dankzij het Leidse parkeerbeleid. Hierdoor ontstaat de ruimte voor woningbouw. 3500 woningen hebben baat gehad bij dit beleid en nog eens rond de 10.000 woningen staan in de planning. Soms leverde dit begrijpelijke wrijving op en ook hier is het zoeken naar de juiste balans. De groei van de stad vraagt ook om extra aandacht voor verkeersveiligheid. De combinatie van meer mensen, meer vervoersvormen (bijv. fatbikes) zorgt voor drukke verkeerssituaties. Met investeringen in infrastructuur, autoluwe routes (Groene Lopers), beleidsaanpassingen (30 km zones), verkeerseducatie en – gedrag vergrootten we bewustzijn en veiligheid in het verkeer.
De Leidse mobiliteitsaanpak heeft internationale aandacht gekregen en is genoemd als één van de acht Success Stories in een internationaal mobiliteitsonderzoek naar ruim 11.000 steden.
1.2. Sociale en gezonde stad
In 2025 heeft Leiden op verschillende fronten stappen gezet om een stad te zijn waar kansen, gezondheid, bestaanszekerheid en veiligheid hand in hand gaan. Vanuit de visie sociaal domein ‘Iedereen telt en doet mee’ is gewerkt aan duurzame verbeteringen die inwoners direct raken in hun dagelijks leven.
Met het programma Leiden Inclusief is afgelopen jaren hard gewerkt aan een breed netwerk in de stad om samen te schouders te zetten onder betere toegankelijkheid, het tegengaan van discriminatie, en het bevorderen van gelijkheid: samen Leiden. Een stadsbrede beweging is het resultaat. Deze aanpak is Europees ook gezien en genomineerd voor de prijs Inclusieve Hoofdstad, waarvoor Leiden in 2026 de bronzen award heeft ontvangen.
De inzet op kansengelijkheid kreeg onder meer vorm in een verkenning naar groene en speelvriendelijke schoolpleinen, met oog voor een gezonde en stimulerende leeromgeving voor ieder kind. Tegelijkertijd werd de Rijke Leerdag verder uitgebreid naar meer scholen. Met het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2026–2042 is een stevige basis gelegd voor toekomstbestendige onderwijshuisvesting. Dat Leiden in 2025 nationale onderwijsstad was, onderstreepte de positie van de stad als plek waar kennis, cultuur en onderwijs samenkomen.
Ook op het gebied van gezondheid zijn belangrijke stappen gezet. Samen met Oegstgeest en Zoeterwoude is gestart met een verkenning naar integrale ondersteuning, gericht op toegankelijke en passende hulp voor inwoners. De afronding van de Taskforce Jeugdhulp en de aanstelling van een programmadirecteur markeren een volgende fase in de versterking van de jeugdzorg. Daarnaast is, met brede betrokkenheid van inwoners en partners, gewerkt aan een nieuw integraal beleidskader voor gezondheid, sport en bewegen. De samenwerking binnen de Sterke Sociale Basis werd vijf jaar na de start gevierd en verlengd, wat continuïteit biedt voor de ondersteuning in de wijken. Met het vastgestelde Sportaccommodatieplan wordt bovendien vooruitgekeken naar voldoende en kwalitatief goede sportvoorzieningen. Tegelijkertijd blijft aandacht nodig voor de druk op de huisartsenzorg, waarbij de gemeente actief ondersteunt in huisvesting en facilitering.
Op het terrein van bestaanszekerheid is ingezet op toegankelijkheid, vertrouwen en maatwerk. Met de start van het Werkcentrum Holland Rijnland kunnen inwoners terecht met vragen over werk en ontwikkeling. Nieuwe initiatieven, zoals de pilot Werk en meedoen vanuit het AZC en het experiment Eerste Hulp bij Geldzorgen, richten zich op vroegtijdige ondersteuning en participatie. De introductie van de Sleutelpas en de voorbereiding op de Participatiewet in Balans sluiten aan bij een benadering waarin vertrouwen centraal staat. Voor inwoners in kwetsbare situaties zijn concrete stappen gezet, zoals de realisatie van de voorziening Fusion (voor dak- en thuislozen) en de vaststelling van de Woonzorgvisie, waarin passend wonen en aandacht voor eenzaamheid belangrijke pijlers zijn. De inzet van maatwerkfunctionarissen heeft daarnaast in complexe situaties geleid tot doorbraken die anders moeilijk te realiseren waren.
In een tijd van toenemende onzekerheden is gewerkt aan het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid. Met de aanstelling van een programmamanager krijgt deze brede opgave meer samenhang en richting. De vastgestelde visie op handhaving biedt duidelijkheid in prioriteiten in de openbare ruimte. Tegelijkertijd is de samenwerking tussen zorg en veiligheid verder verdiept, onder meer met de inzet van Maatschappelijke Eerste Hulp voor mensen met onbegrepen gedrag. Ook zijn gerichte maatregelen genomen om ondermijning tegen te gaan en de leefbaarheid te beschermen.
Deze ontwikkelingen laten zien hoe Leiden stap voor stap blijft bouwen aan een stad waarin iedereen kan meedoen, zich ondersteund voelt en veilig kan leven — met oog voor de toekomst en voor elkaar.
1.3. Internationale stad van kennis en cultuur
De stadsvisie ‘Leiden stad van ontdekkingen: internationale kennis en cultuurstad’ werpt nog steeds haar vruchten af. De stad trekt volop bezoekers, studenten en professionals, mede dankzij de historische binnenstad, het rijke cultuuraanbod en het sterke ecosysteem rond het Leiden Bio Science Park.
Het ecosysteem in en rondom het Leiden Bioscience Park levert grote waarde voor onze inwoners. Zowel op het gebied van werkgelegenheid op verschillende niveaus, van praktisch tot universitair opgeleid, met mogelijkheden op werk en stageplekken, als voor het voorzieningenniveau in onze stad.
Met de doorontwikkeling naar Key Region Leiden is de regionale samenwerking verder versterkt en ambitieuzer gepositioneerd. Met de gemeenten van Key Region Leiden is verkenning naar een ROM-B verder uitgewerkt en voorbereid voor besluitvorming. Overige stappen om de economie verder te versterken zijn onder meer het regionaal realiseren van nieuwe bedrijfsruimte (bijv. 2000 m2 in Lammerschans). Tegelijkertijd is samen met betrokkenen gewerkt aan de toekomst van de binnenstad.
Een goed aanbod van evenementen is belangrijk voor de stad. Leiden heeft ingezet op een onderscheidend aanbod, passend bij het profiel van de stad en met een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Met erfgoed en de historische cultuur heeft Leiden een onderscheidende kracht in huis. Daarbij gaat het om de waarde van erfgoed zelf, maar ook om de meerwaarde voor de stad. We werkten onder meer aan de toegankelijkheid van kennis en collecties, aan de erfgoedinclusieve ontwikkeling van de (fysieke) stad en aan de diverse beleving van erfgoed.
Hoewel vergeleken met andere steden de cultuursector door het jaar European City of Science (2022) minder hard getroffen was, zagen we de afgelopen vier jaar weer een geheel herstel van de culturele sector na corona. De bezoekersaantallen kwamen weer terug op het oude niveau.
Er is een nieuw, transparant subsidiestelsel ingevoerd en belangrijke besluiten zijn genomen over culturele voorzieningen zoals de bibliotheek en muziekschool.
Als nationale onderwijsstad bracht Leiden in 2025 onderwijs, kennis en maatschappelijke thema’s samen. Met honderden bijeenkomsten en brede betrokkenheid werd dit zichtbaar in de stad. Ook was er aandacht voor gelijke kansen en voor het koloniaal en slavernijverleden, met concrete vervolgstappen en het aanbieden van excuses door het stadsbestuur.
Zo blijft Leiden zich ontwikkelen als een stad waar kennis, cultuur en historie samenkomen en bijdragen aan een sterke en toekomstgerichte leefomgeving.
1.4. Bedrijfsvoering en financiën
In 2025 heeft Leiden verder gebouwd aan een stevige interne organisatie, met oog voor samenwerking, financiële stabiliteit en goede dienstverlening aan de inwoners. Na de transitiefase van de regionale samenwerking in de bedrijfsvoering, was dit het eerste jaar waarin de nieuwe structuur echt tot wasdom kwam.
De samenwerking met Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude heeft een vaste plek gekregen binnen de organisatie. Vanuit het cluster Interne Dienstverlening en Advisering is gewerkt aan een stabiele en toekomstbestendige bedrijfsvoering. Er is een transparante begroting opgebouwd en een eerste uitvoeringsplan opgesteld, gericht op duurzame inzetbaarheid, flexibiliteit en digitale vernieuwing. Tegelijkertijd zijn belangrijke stappen gezet in het moderniseren van systemen en het versterken van informatiebeveiliging en privacy. Daarmee is de basis verder op orde gebracht om de stad betrouwbaar en veilig te blijven ondersteunen.
De financiële context bleef uitdagend. Ontwikkelingen zoals hoge rente, aanhoudende inflatie en krapte op de arbeidsmarkt hebben directe invloed op de gemeentelijke begroting en uitvoeringskracht. Dit vraagt om voortdurende zorgvuldigheid en realisme in keuzes. Ondanks deze onzekerheden is gewerkt aan een financieel gezonde basis, met aandacht voor de impact van externe ontwikkelingen op de stad en de organisatie.
In de dienstverlening stond de inwoner centraal. Met het uitvoeringsprogramma ‘Leiden: goed voor elkaar’ is verder gebouwd aan een organisatie waarin elk contactmoment telt. Er is geïnvesteerd in bewustwording en vaardigheden van medewerkers, omdat dienstverlening van iedereen is. Initiatieven zoals Duidelijke Taal helpen om begrijpelijker te communiceren, terwijl onderzoek onder inwoners waardevolle inzichten geeft in wat bijdraagt aan vertrouwen en tevredenheid. Deze inzichten worden gebruikt om de dienstverlening verder te verbeteren, zowel digitaal als persoonlijk.
Op deze manier werken we elke dag aan een organisatie die niet alleen efficiënt en wendbaar is, maar vooral dichtbij en betrouwbaar voor haar inwoners.
Het college kijkt terug op vier jaar waarin veel in gang is gezet, met mooie en uitdagende momenten, waarin is voortgebouwd op wat er al was en een stevige basis is gelegd voor de toekomst.