Jaarstukken 2019

Stedelijke ontwikkeling

Programmanummer

 

6

Commissie

 

Stedelijke Ontwikkeling

Portefeuille(s)

 

Duurzame Verstedelijking, Ruimte & Wonen

De missie van het programma Stedelijke ontwikkeling luidt:
De gemeente Leiden staat voor een optimale ruimtelijke ontwikkeling van de beschikbare, schaarse ruimte van stad en regio die gericht is op een kwalitatief hoogwaardige woon-, werk- en leefomgeving.  

Ontwikkelingen in 2019

Eind 2018 heeft de toen net gekozen gemeenteraad de begroting vastgesteld voor 2019. Over de uitvoering van die eerste begroting van deze nieuwe raadsperiode wordt in dit hoofdstuk voor Stedelijke Ontwikkeling verantwoording afgelegd. Een begroting die vol stond van de ambities uit het nieuwe beleidsakkoord. Bijvoorbeeld duizenden extra woningen voor de woningzoekenden, grootschalige verduurzaming en vergroening om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Aan deze opgave voor ‘duurzame verstedelijking’ is in 2019 hard gewerkt.

In het beleidsakkoord is besloten om structureel 3 miljoen per jaar te investeren in verstedelijking en duurzaamheid via het zgn. Financieel Perspectief Duurzame Stad (FPDS). Daarin wordt 10 jaar vooruit gekeken, omdat de tijdshorizon en ambities op het gebied van duurzame verstedelijking een lange adem vergen. Het FPDS bevat ambities voor verstedelijking, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie en vergroening, energietransitie en circulaire economie. Die ambities slaan neer in verschillende programma’s. In 2019 zijn deze programma’s vastgesteld of in voorbereiding.

In 2019 is de nieuwe Woonvisie Leiden 2020-2030 ‘Goed wonen in Leiden’ door de raad unaniem vastgesteld. Daarbij is ook een uitvoeringsagenda opgesteld. De woonvisie en uitvoeringsagenda richten zich met name op de bouw van voldoende woningen, aandacht voor verschillende doelgroepen, het verduurzamen van de woningvoorraad en woonomgeving, de huisvesting van studenten en de kwaliteit van de woonomgeving.

De halfjaarlijkse Woningbouwmonitor is een nieuw instrument om onze prestaties in beeld te brengen en zo nodig bij te sturen. Dit nieuwe instrument past in de aanbevelingen van het recente rapport van onze Rekenkamercommissie om minder per project te sturen en meer op het moment van ambitievaststelling en monitoring van de voortgang in de realisatie van het gehele programma. De controlerende rol van de gemeenteraad wordt zo versterkt.

In de eerste Woningbouwmonitor werd duidelijk dat er te weinig sociale woningbouw ‘in de pijplijn zat’. In de tweede Bouwmonitor werd vervolgens een duidelijk hoger percentage sociaal zichtbaar. Verder laat de monitor zien dat we op koers liggen om de doelstelling van 8.500 nieuwe woningen vóór 2030 te halen. Na aftrek van het contingent woningen dat Zoeterwoude van Leiden heeft overgenomen en de woningen die inmiddels al gerealiseerd zijn, resteert een opgave van ruim zesduizend woningen. Per jaar zullen tot 2030 dus nog zo’n 600 woningen gebouwd moeten worden. Met de ervaringen van de afgelopen jaren en de projecten die op stapel staan, lijkt dat een haalbare opgave. De uitdaging zit daarmee niet zozeer in het aantal, maar de opgave om die woningen zo te programmeren, dat Leiden duurzamer, inclusiever en aantrekkelijker wordt. De gebieden met veel potentie in dat kader zijn door de gemeenteraad vastgesteld in de Verstedelijkingsnotitie.

Indachtig de aanbevelingen van de Rekenkamercommissie stelt het college de Raad steeds beter in staat om de focus te leggen op zijn kaderstellende rol. Door niet langer te focussen op casusniveau, maar op het moment van ambitieformulering en kaderstelling per gebied (zoals Leiden Zuidwest, De Mors, het stationsgebied, het Energiepark e.d.) en kaderstelling per beleidsaspect (zoals op groen en natuurinclusief, hoogbouw, parkeereisen enz.) wordt het sturend vermogen van de Raad vergroot. Een eerste gebiedsontwikkelperspectief (Leiden Zuidwest) is opgesteld. De tweede is in ontwikkeling (De Mors). Met die gebieds- en beleidskaders weten de investeerders beter waar welke initiatieven in onze stad welkom zijn. De ambtelijke organisatie en het college kunnen met deze kaders nieuwe initiatieven eerder en beter gemotiveerd omarmen, dan wel afwijzen en zo nodig bijsturen.

In 2019 is een stedelijk programmeur aangesteld. De verdere ontwikkeling van Leiden vraagt zowel ambtelijk als bestuurlijk een ontwikkeling van monitoring naar programmeren van ontwikkeling. Het percentage sociale woningbouw blijft aandacht vragen, evenals de wens tot gemengd bouwen. Er worden relatief weinig koopwoningen gerealiseerd. Dit vraagt (bij)sturing. Het (groot) onderhoud in de wijken, de energietransitie en nieuwbouw/transformatie bieden zgn. ‘koppelkansen’, die benut moeten worden, ook om e.e.a. betaalbaar te maken. Een groot aantal bouwprojecten laten aan de kant van de gemeente potentiele tekorten zien. Die komen steeds beter in beeld. Dit geldt ook voor de relatie tussen (woning)bouw en mobiliteit. In De Mors is voor het eerst een verkeersstudie gedaan naar de te verwachte effecten van een stevig aantal op stapel staande ontwikkelingen in die wijk. Met de resultaten van het verkeersonderzoek in de hand kunnen toekomstige mobiliteitsinvesteringen beter worden afgestemd met de ontwikkeling van de stad. In 2019 hebben we stappen gemaakt in het vergroten van ons vermogen om gericht te kunnen sturen, om weloverwogen te programmeren.

In 2019 zijn 555 extra wooneenheden voor studenten opgeleverd. Hiermee is voor een deel voorzien in de behoefte aan 2700 extra studentenkamers. Daarnaast zijn plannen ontwikkeld om nog eens 2052 extra eenheden te realiseren in de periode 2020-2022.

In 2019 is het mogelijk gebleken om met veel inzet van mensen en middelen door intensieve participatie het vertrouwen te herstellen van belanghebbenden in projecten als De Kopermolen en het Energiepark. Een referendumverzoek voor het project LEAD heeft het niet gehaald. In dat kader was het opmerkelijk dat voor het eerst ook de voorstanders van woningbouw zich lieten horen. Meestal zijn de woningzoekenden onhoorbaar.

Het doel van participatie is beter inzicht in belangen te krijgen, waardoor betere besluiten genomen kunnen worden. En gehoord worden en inzicht in transparante besluitvorming kan leiden tot draagvlak, of in ieder geval: meer begrip voor eenmaal genomen besluiten, zelfs als je het er eigenlijk niet mee eens bent. In 2019 is dit college wel gebleken dat participatie kostbaar is. Kostbaar in tijd en kostbaar in geld. Goede participatietrajecten lijken zich te kenmerken door heldere afbakening (waar gaat de participatie wel en niet over), concreetheid van het (bouw)initiatief (waardoor helder is hoe derden potentieel in hun belang geraakt zouden kunnen gaan worden) en een relatief beperkte doorlooptijd (geen langgerekte ‘blaartrekkende’ processen). We zullen deze lessen betrekken bij de vormgeving van toekomstige participatietrajecten.

In 2019 is gewerkt aan de invoering van de Omgevingswet in 2021. Leiden heeft de landelijke ‘Aan de slag trofee” voor Hart van Holland gewonnen. Tot nu toe heeft relatief veel nadruk gelegen op visieontwikkeling, zowel in regionaal verband als voor Leiden in de Omgevingsvisie 1.0. Daarmee is het fundament gelegd voor de afwegingen op het gebied van energie, verstedelijking en mobiliteit. Alles is bijeen gebracht in een Omgevingsagenda Hart van Holland 2040. Deze agenda wordt in het eerste kwartaal van 2020 opgeleverd.

Ter voorbereiding op het toekomstige Omgevingsplan is begonnen om lokale verordeningen in één Omgevingsverordening te bundelen. Leiden gebruikt daarnaast vooruitlopend op de Omgevingswet de mogelijkheden van Bestemmingsplannen verbrede reikwijdte. In het vergunningen- en toezichtsdomein is de implementatie van nieuwe software gaande, ook met het oog op het kunnen koppelen aan de nieuwe Landelijke Voorziening Digitaal Stelsel Omgevingswet (LV/DSO). Het koppelen van de gemeente Leiden aan de LV/DSO regelen we in samenwerking met de 071-gemeenten in de Leidse regio.

De energietransitie is een enorme opgave, zowel voor inwoners, bedrijven en instellingen in de stad als voor de gemeente. In 2019 is het volgende bereikt :

  • we hebben werk gemaakt van de opzet van de nieuwe uitvoeringsagenda energietransitie gebouwde omgeving 2020-2023. Om te komen tot een goede richting voor het uitvoeringsprogramma is een strategisch onderzoek naar het gemeentelijk handelingsperspectief door Berenschot uitgevoerd.
  • Bewustwording en activering van bewoners en huiseigenaren voor verduurzaming van woningen door middel van GOED.-campagne, inzet van wijkambassadeurs en de uitvoering van de succesvolle duurzaamheidslening. Ook zijn er een aantal lokale bewonersinitiatieven opgericht die met subsidie van de Provincie en cofinanciering van de gemeente pilots opzetten in hun wijk en alternatieven voor aardgas onderzoeken (oa Merenwijk, Vogelwijk). In december is de campagne ‘Zet ‘m op 071!’ gestart, een bewustwordingscampagne om Leidse inwoners te stimuleren tot het zuiniger inregelen van de CV-installatie, om zo energie te besparen.
  • Plan voor de warmtevoorziening Leiden Zuidwest is begin 2019 vastgesteld in het College. Dit is gedurende het jaar verder uitgewerkt en moet er komende jaren toe gaan leiden dat er daadwerkelijk een schop in de grond gaat.
  • De Regionale Energie Strategie (RES) heeft vorm gekregen. Onder regie van Holland Rijnland is dit een stuk dat richting gaat geven aan bijvoorbeeld de grootschalige opwek van windenergie in de regio. Deze RES zal in conceptvorm in 2020 worden opgeleverd.
  • Het college heeft zich onverminderd ingezet om er voor te zorgen dat er een regionale warmtetransportleiding uit Rotterdam naar de Leidse regio komt. Hieronder valt ook het project dat als doel heeft om de warmtetransportleiding in te passen op Leids grondgebied.
  • Gedurende het hele jaar zijn er door Erfgoed Leiden maatwerkadviezen uitgevoerd, gericht op de verduurzaming van de monumentale binnenstad, en o.a. een pilot bij B+C over toepassing van vacuumglas bij monumenten.

Beleidsterrein 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing

Doelen en prestaties bij 6A Ruimtelijke planvorming en plantoetsing

Doel

Prestatie

 

6A1 Toedelen van ruimte

6A1.1 Opstellen kaderstellende visies voor de ruimtelijke ontwikkeling van regio, stad en stadsgebieden

 

6A1.2 Stimuleren ruimtelijke initiatieven en ruimtelijke kwaliteit

 

6A1.3 Opstellen en actualiseren ruimtelijk instrumentarium

 

6A1.4 Implementatie Omgevingswet

 

6A2 Ruimtelijke kwaliteit van de bebouwde ruimte

6A2.1 Behandeling verzoeken om omgevingsvergunningen

 

6A2.2 Het voeren van vooroverleg

 

6A3 Veilig bouwen en veilig gebruiken van bebouwde ruimte

6A3.1 Toezicht en handhaving op veilig bouwen en gebruiken

 

6A4 Aantrekkelijke binnenstad door ruimtelijke ontwikkeling

6A4.1 Uitvoeren Aalmarktproject

 

6A4.2 Wonen boven winkels

 

6A4.3 Ontwikkeling stationsgebied

 

6A4.4 Ontwikkeling Meelfabriek

 

Toelichting op prestaties

6A1.2 Stimuleren ruimtelijke initiatieven en ruimtelijke kwaliteit.
Deze prestatie krijgt een groen stoplicht. Nieuwe ruimtelijke initiatieven worden door een intern intaketeam snel beoordeeld of ze wenselijk zijn en in hoeverre ze afwijken van de beleidskaders. Bij voortgang - na een besluit van het ambtelijk management - van een initiatief wordt een startnotitie voor een project gemaakt en begint een traject tot mogelijke realisatie. Voor een goed en regelmatig contact tussen initiatiefnemers en gemeente is een gemeentelijk aanspreekpunt aangewezen. De lijnen zijn kort en inhoudelijk. Het aantal initiatieven vanuit de Architectuurparels voor Leiden is aan het toenemen.

Het Rijnlands Architectuur Platform (RAP) wordt met subsidie en inhoudelijke countering bediend. Hierdoor komt verscherping van het RAP programma tot stand en wordt de actualiteit en impact van het programma versterkt. Stadsbouwmeester Hilde Blank heeft in 2019 een bijdrage geleverd voor de inhoudelijke verdieping van de Omgevingsvisie.

6A1.3 Opstellen en actualiseren ruimtelijk instrumentarium.
Het stoplicht staat voor deze prestatie op groen. Het project Omgevingsverordening fysieke leefomgeving ten behoeve van het omgevingsplan is in 2019 gestart en heeft flink progressie gemaakt. De raad heeft het raadsvoorstel voor het Omgevingswet instrumentarium begin 2020 aangenomen.

6A4.2 Wonen boven winkels
Voor deze prestatie staat het stoplicht op groen. Eind 2012 is gestart met de stimuleringsregeling wonen boven winkels, onderdeel van het programma Binnenstad. Het doel van deze regeling is om private eigenaren te stimuleren leegstaande verdiepingen boven winkels weer in gebruik te nemen als woonruimte. De ambitie is om ca. 145 woningen te realiseren. Hoewel het proces om de doelen te realiseren door ingewikkelde procedures en omgevingsfactoren - zoals verwacht en ook al aangegeven in de begroting 2019 - langer duurt dan aanvankelijk ingeschat, kan worden gesteld dat er vanuit de markt voldoende interesse is en het project succesvol is. Dit heeft ook geresulteerd in het besluit om het project voor te zetten tot eind 2020 op basis van de reeds beschikbare middelen. Tot op heden zijn er met het gehele project Wonen Boven Winkels 103 woningen gerealiseerd incl. de pilots. Op dit moment zijn 3 projecten (16 woningen) in uitvoering genomen en zijn er 8 projecten in voorbereiding. Met deze 8 projecten kunnen circa 59 woningen gerealiseerd worden. Eind 2019 is een motie door de gemeenteraad aangenomen waarin het college verzocht wordt de regeling door te zetten met nadrukkelijke focus op het creëren van extra studentenkamers. Met de kaderbrief komt in 2020 een voorstel voor het vervolg.

6A4.3 Ontwikkeling Stationsgebied
Deze prestatie bestaat uit verschillende onderdelen. De toekomstige busterminal, het fietsparkeren rondom Leiden CS en de gebiedsmarketing, particpatie en verduurzaming krijgen een groen stoplicht omdat de uitvoering verloopt zoals opgenomen in de tekst van de begroting 2019. De overige onderdelen krijgen een oranje stoplicht en kunnen als volgt worden toegelicht :

Bouw Lorentz
Fase 1: definitieve opleverdatum in februari/maart 2020 van gebouw en fietsenstalling, enkele maanden achter op planning.

Fase 2: Van Wijnen – Hurks heeft afgezien van het realiseren van fase 2. Inmiddels is de markt verkend en is een grondverkoopprocedure doorlopen voor ontwikkeling van fase 2 door een andere ontwikkelaar. Verwachte gunning vindt plaats in Q2 2020.

Definitieve planuitwerking en contractvorming Rijnsburgerblok (K34)
Vertraging van een jaar, met name veroorzaakt door beroepsprocedure bij de Raad van State inzake het bestemmingsplan. Start bouw is naar verwachting in Q3 2020.

Definitieve planuitwerking en contractvorming YNS-pand (Jumbo supermarkt en studentenwoningen)
Er is vertraging ontstaan omdat contractering tussen de betrokken externe partijen langer geduurd heeft dan voorzien. Op 5 juni 2019 zijn alle overeenkomsten getekend. Hierna is de bestemmingsplan procedure direct gestart in juli 2019 met het publiceren van het Voorontwerp. In Q2/3 2020 wordt het ontwerpbestemmingsplan in procedure gebracht.

6A4.4 Ontwikkeling Meelfabriek
Deze prestatie krijgt een oranje stoplicht omdat er vertraging is ontstaan ten opzichte van de in de begroting 2019 opgenomen planning. De omgevingsvergunning voor fase 2 (ontwikkeling Silogebouw, Silo D gebouw, Meelmagazijn, Ketelhuis, Schoonmakerij tot hotel, spa&wellness, kantoor, kunst en woningen) is eind 2019 verleend. Start bouw van deze fase wordt verwacht in 2020. Naar verwachting zal het gehele plan in 2023 (was 2022) gerealiseerd zijn.

Beleidsterrein 6B Gemeentelijke gronden en gebouwen

Doelen en prestaties bij 6B Gemeentelijke gronden en gebouwen

Doel

Prestatie

 

6B1 Optimale exploitatie van gemeentelijke gronden en gebouwen

6B1.1 Voeren van een erfpachtbedrijf

 

6B1.2 Opstellen Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2019 en Vermogensbeheer Grondexploitaties 2019-2023

 

6B1.3 Exploiteren van gemeentelijke gebouwen

 

Toelichting op prestaties

6B1.3 Exploiteren van gemeentelijke gebouwen

Ook in 2019 is uitvoering gegeven aan het vastgestelde Beleidskader Vastgoed. In het Beleidskader Vastgoed is afgesproken dat vastgoed dat geen beleidsdoel dient, verkocht kan worden. In 2019 is een aantal panden verkocht die geen beleidsdoel meer dienen. Het betreft panden aan de Toussaintkade 51, Driftstraat 77 en Lammermarkt 37. Er is in 2019 geen vastgoed aangekocht.

Er is in 2019 ook geïnvesteerd in het vastgoed. Naast het planmatig onderhoud aan de gebouwen is in 2019 onder andere opdracht gegeven voor :

  • de vervanging van de dakbedekking aan de aanbouw van de Zijlpoort door een groen dak
  • de renovatie van Molen De Valk
  • de realisatie van een muziekschool In het Gebouw aan het Arubapad 2 passend bij het multifunctionele karakter van Het Gebouw.
  • schilderwerk aan monumentale panden zoals Nieuwstraat 4 waar de bibliotheek is gevestigd en het Volkshuis aan de Apothekersdijk 33
  • de restauratie van het unieke, monumentale 17de eeuwse plafond van het pand aan de Pieterskerkgracht 9 waar Ars Aemula Naturae is gehuisvest.

Voor de verduurzaming van het vastgoed is in 2019 hard gewerkt aan een routekaart voor verduurzaming vastgoed. De routekaart is een stappenplan dat is opgezet om de gefaseerde aanpak van de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed vorm te geven. In de routekaart wordt het ‘Paris Proof’ maken van de vastgoedportefeuille als einddoel in 2050 geformuleerd. Dit houdt in dat het gebouwenbestand op dat moment zo opgebouwd is dat de duurzaamheidsdoelstellingen uit het VN-klimaatakkoord van Parijs gehaald zijn. Hiermee wordt een belangrijke bijdrage geleverd aan een groener, gezonder en duurzamer Leiden. De verduurzaming is al gestart. In 2019 zijn de kosten geraamd en de plannen uitgewerkt voor de verduurzaming van circa 15 panden. Hiervoor is een krediet beschikbaar gesteld van in totaal 6,4 miljoen. In 2020 kan gestart worden met de uitvoering. Veel panden worden extra geïsoleerd om energie te besparen maar er wordt ook rekening gehouden met het opwekken van eigen energie. Daarom is een start gemaakt met een aanbesteding van circa 4000 zonnepanelen om eigen energie op te wekken op de daken van gemeentelijke panden.

Verbonden partijen

Beleidsterrein 6C Wonen

Doelen en prestaties bij 6C Wonen

Doel

Prestatie

 

6C1 Hogere kwaliteit en toename van de woningvoorraad

6C1.1 Nota Wonen

 

6C1.2 Prestatieafspraken met corporaties

 

6C1.3 Regionale woonvisie en woonruimteverdeling

 

6C1.4 (Laten) uitvoeren van projecten (inclusief studentenhuisvesting)

 

6C2 Opheffen illegale huisvesting

6C2.1 Toezien en handhaven op onrechtmatige bewoning

 

6C3 Beter leefklimaat in Leiden Noord

6C3.1 Kooiplein

 

6C3.2 Groenoordhallen e.o.

 

6C3.3 Oude Kooi

 

6C3.4 Programmasturing WOP Leiden Noord

 

Toelichting op prestaties

6C1.1 Nota Wonen en 6C1.2 Prestatieafspraken met corporaties
Beide prestaties staan op groen. In 2019 is een nieuwe woonvisie met bijbehorende uitvoeringsagenda wonen tot stand gekomen. De eerdere woonvisie (‘Nota Wonen’) dateerde uit 2013 en was niet meer actueel. De nieuwe ‘Woonvisie Leiden 2020-2030 Goed wonen in Leiden’ vertaalt een aantal belangrijke trends en ontwikkelingen naar nieuw beleid. Bijvoorbeeld de jaarlijkse groei van het aantal Leidse inwoners en binnen die groei van de Leidse bevolking vooral een toename van het aantal ouderen. Diezelfde stijging en woningbehoefte zien we ook bij studenten waarvan het aantal tussen 2009 en 2018 sterk is toegenomen. De woningbehoefte is verder groot vanwege de uitstroom van kwetsbare inwoners uit instellingen en door ‘spoedzoekers’.

De meeste van deze groepen zoeken vooral nieuwe woningen in het stedelijke woonmilieu. Het realiseren van voldoende aanbod voor deze grote vraag, is de grote uitdaging en opgave voor onze stad. verder heeft het thema duurzaamheid een belangrijke rol gekregen in de nieuwe woonvisie omdat we immers voor grote opgaven staan zoals duurzame(re) warmtebronnen, het klimaatbestendig maken van Leiden en de ambitie op het gebied van circulariteit. Tenslotte is er een groeiende druk op de leefbaarheid van de stad, zeker in de Leidse wijken met veel sociale huurwoningen die zich kenmerken door een sterke instroom van kwetsbare inwoners.

De woonvisie geeft onze visie tot 2030 weer als gemeente op al deze ontwikkelingen, formuleert een aantal centrale doelstellingen en maakt onder meer de doorvertaling van doelen uit het beleidsakkoord zoals de afspraak om 8500 woningen te bouwen, waarvan 30% sociale huurwoningen. De visie is daarnaast gekoppeld aan de Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023. Deze agenda is de concrete uitwerking van deze visie voor de komende vier jaar. Hierin hebben we als gemeente concreet geformuleerd met welke set van evenwichtige maatregelen, spelregels en keuzes we de doelstellingen uit de woonvisie de komende vier jaar willen realiseren. Ook benoemt de Uitvoeringsagenda wat we verwachten van onze partners op de woningmarkt. Met deze opzet hebben we de basis gelegd voor prestatieafspraken die we in 2020 met de Leidse corporaties en huurders gaan maken.

In 2019 gold een tijdelijke stop op het onttrekken van woningen ten behoeve van kamerbewoning, het zogenaamde verkameren. Deze stop werd gebruikt om nieuwe beleidsregels te ontwikkelen. Deze beleidsregels zijn eind 2019 definitief vastgesteld en per 1 januari 2020 in werking getreden. In de nieuwe regels is een quotum opgenomen van het maximaal te verkameren panden per straat. Verder zijn er bouwkundige maatregelen opgenomen om geluidsoverlast en overlast van fietsen te voorkomen. Tenslotte worden er woon- en leefregels voorgeschreven. Bij het opstellen van de regels is nauw samengewerkt met de teams Omgevingsvergunningen en Bouwtoezicht, Juridische Handhaving en Veiligheid.

Aan het eind van deze paragraaf is een tabel opgenomen met de effectindicatoren bij 6 C Wonen. Door vertraging in projecten zijn in 2019 minder huurwoningen gerealiseerd dan gepland. Zoals we in de Woonvisie 2020-2030 al constateerden loopt de realisatie van koopwoningen achter; 76 koopwoningen zijn opgeleverd terwijl er 117 waren gepland. Dit komt omdat beleggers op dit moment het leeuwendeel van de bouwplannen realiseren, met als neveneffect dat het aandeel koopwoningen afneemt. In de woonvisie constateren we dat in de huidige marktomstandigheden het voor de koopsector lastiger is. En dat we voor nieuwe projecten meer inzetten op koop.

6C1.3 Regionale woonvisie en woonruimteverdeling
Deze prestatie staat op groen. Het volgende is gerealiseerd :

  • Regionale Huisvestingsverordening is in juli 2019 vastgesteld
  • Vanuit de provincie is er een nieuwe behoefteraming gekomen volgens een nieuwe/bijgestelde methodiek: de Trendraming 2019. Leiden heeft input geleverd in dit proces.
  • (jaarlijkse) Regionale woningbouwafstemming heeft plaatsgevonden. Daarbij hebben we meer ingezoomd op subregionaal niveau en meer op kwalitatieve aspecten. Tevens heeft hier op bestuurlijk niveau in de subregio Leidse regio overleg over plaatsgevonden

6C1.4 (Laten) uitvoeren van projecten (inclusief studentenhuisvesting)
Onder deze prestatie vallen de projecten die er voor zorgen dat de woningvoorraad in kwantitatieve en kwalitatieve zin toeneemt. In de tabel aan het eind van dit beleidsterrein staan de meest actuele cijfers over deze toename opgenomen. In de begroting 2019 zijn 17 verschillende projecten bij deze prestatie beschreven. Hiervan behoren 12 projecten tot de verantwoordelijkheid van marktpartijen en 5 bij de gemeente. In totaal krijgen 6 projecten (5 van marktpartijen en 1 van de gemeente) een oranje stoplicht . Al deze projecten worden hieronder toegelicht. Daarnaast worden ook enkele projecten met een groen stoplicht toegelicht.

Ananasweg
Hiervoor staat het stoplicht op groen. De nodige vergunningen zijn verleend en de bouw van ‘de Ananas’ start begin 2020. De voormalige opstallen zijn inmiddels gesloopt. De bouw van de 374 appartementen zal gefaseerd plaatsvinden waarbij de eerste bouwdelen in 2021 opgeleverd zullen worden.

Big Boss / Maredijk
Een oranje stoplicht omdat de onzekerheid over de procedure voor de ontheffing Molenbiotoop bij de provincie kan leiden tot vertraging.

Herontwikkeling 50 KV station
Een groen stoplicht voor dit project. De 30 loftwoningen met een parkeerkelder, die zijn gerealiseerd in het voormalige 50 KV station, zijn sinds eind maart 2019 opgeleverd en bewoond. Vanaf september 2019 is de uitvoering van het aangrenzende “Koningspark” (inclusief sportvoorziening) ter hand genomen. Deze werkzaamheden worden begin 2020 binnen budget afgerond en dan kan het laatste stukje openbaar gebied van het project Nieuw Leyden aan Beheer worden overgedragen.

Lammenschansdriehoek (vh Lammenschanspark)
Hiervoor een oranje stoplicht. De meeste ontwikkelingen zijn in lijn met de verwachtingen. Zo zijn in 2019 2 appartementengebouwen (blok E en F) van de Leidse Schans opgeleverd. De bouw van het laatste appartementengebouw (blok A), wordt naar verwachting in 2020 afgerond. Daarna wordt begin 2021 de openbare ruimte door de ontwikkelaar aangelegd en overgedragen aan de gemeente. In het Kanaalpark is bouw van Kanaalpark 141, 147 en 159 in 2019 gestart. 2020 staat volledig in het teken van bouwen, eerste opleveringen vinden in 2021 plaats.

Na onderzoek is gebleken dat voor de aanleg van Bètaplein fase 2 op de voormalige locatie van het Motorhuis, eerst een periode voorbelast moet worden om zetting te voorkomen. Hierdoor wordt het plein later, in het najaar van 2020, aangelegd.

De koopovereenkomst voor de AKB Longs locatie aan de Lammenschansweg wordt naar verwachting begin 2020 gesloten, waarna de bestemmingsplanprocedure gestart kan worden. Er is meer tijd nodig voor de bestemmingsplanprocedures voor de ontwikkelingen om het aannemersbedrijf Schouls heen, zoals de voormalige Avery Dennison locatie. Daarom wordt in de eerste helft van 2020 een onderzoek gedaan naar de verhuizing van het aannemersbedrijf.

LEAD
Het project LEAD staat op oranje. De Nota van Uitgangspunten LEAD is in 2019 vastgesteld, maar als gevolg van de benodigde proces- en doorlooptijd van het (inleidende) referendumverzoek later als eind 2018 werd beoogd. Vervolgens is de initiatiefnemer het ontwerp verder gaan uitwerken binnen de gestelde kaders en uitgangspunten. Daarnaast is vervolgonderzoek verricht naar de relevante omgevingsaspecten ten behoeve van de ruimtelijke onderbouwing van het verzoek tot wijziging van het bestemmingsplan. Ook zijn afspraken gemaakt over de verkoop van een perceel gemeentegrond en kostenverhaal. De derde ronde van het participatieproces en de start van de bestemmingsplanprocedure zijn in het eerste en tweede kwartaal van 2020 voorzien.

Nieuweroord
Voor dit project geldt een groen stoplicht. In december 2019 is het hoogste punt van de bouw bereikt. Naar verwachting zullen de eerste appartementen opgeleverd worden vanaf het tweede kwartaal van 2020. Volgens de huidige planning start de uitvoering van het woonrijp maken in het derde kwartaal van 2020.

Onderzoek nieuwbouw Universiteit Leiden Witte Singel / Doelencomplex
Dit gemeentelijk project krijgt een oranje stoplicht. Op 17 oktober 2019 heeft de raad ingestemd met het raadsvoorstel inzake Humanities Campus, plan van aanpak verwerving en herhuisvesting Doelencomplex, het stedenbouwkundig plan en het beeldkwaliteitsplan. Er is gestart met het opstellen van een ontwerp-bestemmingsplan en het plan van aanpak wordt momenteel uitgevoerd. Sinds de vaststelling vindt er in dit kader periodiek overleg plaats tussen de gemeente, de universiteit en De Sleutels over de verwerving van het Doelencomplex en het compensatie-aanbod met vervangende woningen voor de bewoners. Dit proces neemt vanwege de complexiteit en zorgvuldigheid meer tijd in beslag dan voorzien in de planning zoals opgenomen in het plan van aanpak. Daar was sprake van financiële overeenstemming over compensatie-aanbod op 13 december 2019. De verwachting is dat deze planning opschuift met drie maanden.

Oude Rijnlocatie  
Een oranje stoplicht omdat het niet gelukt is om in 2019 de omgevingsvergunning voor de Oude Rijnlocatie te verstrekken. Er heeft nog de nodige afstemming moeten plaatsvinden over de parkeergarage en brandweer gerelateerde zaken. Verwacht wordt dat de vergunning in Q1 2020 verleend wordt.

Turkoois  
Een oranje stoplicht voor dit project. Na het vaststellen van de Nota van Uitgangspunten in het tweede kwartaal van 2019 is het ontwerp door de initiatiefnemer aangepast en inmiddels getoetst door de gemeente. Allereerst dient nu een anterieure overeenkomst met initiatiefnemer te worden aangegaan. Hierna kan het werk aan het ontwerpbestemmingsplan worden afgerond. Allereerst zal dit ontwerpbestemmingsplan, na vaststelling door college, nog ter visie worden gelegd.

6C3.1 Kooiplein
Deze prestatie krijgt een oranje stoplicht. Het project Kooiplein e.o. , een speerpunt binnen het WOP Noord, is aan de zuidkant van de Willem de Zwijger zo goed als afgerond. Van deelgebieden 3, 4A en 5 is ook de buitenruimte in gebruik genomen en wordt in 2020 overgedragen aan de gemeente. Voor de deelgebieden 1 en 2 (op en boven de Willem de Zwijgerlaan) is in 2019 de tijd genomen om met de partners in het gebied te verkennen of de ambities uit het Beleidsakkoord 2018-2022 ‘Samen maken we de stad’ hier vorm en inhoud kunnen krijgen. Voor de Leidse Ring Noord is er een referentieontwerp vastgesteld voor de Willem de Zwijgerlaan. Partijen in het gebied hebben de wens om deze beter in te passen. De projectopdracht, die eind 2019 was voorzien verwacht het college nu begin 2020 vast te stellen. In de loop van 2021 wordt een raadsbesluit voor de gebieden rond de Willem de Zwijgerlaan, ter hoogte van het Kooiplein, voorgelegd.

6C3.2 Groenoordhallen e.o
Deze prestatie staat op oranje. Ymere en Gemeente hebben in 2019 onderzocht of de gemeente de positie van Ymere kan overnemen. Partijen hebben een taxatiecommissie ingericht die zich heeft uitgesproken over de waardering van de locaties. Op basis van de uitkomsten van een due diligence heeft de gemeente vervolgens geconstateerd dat vanwege de rechten en aanspraken van derden er onzekerheden zijn met betrekking tot de courantheid van de locaties en de mogelijkheden tot een snelle herontwikkeling. Gemeente heeft daarom eind 2019 besloten van aankoop af te zien. De laatste stand van zaken is dat Ymere nu via een tender in 2020 een opvolgende ontwikkelaar wil selecteren. Daarnaast is de gemeente ook verkennend in gesprek met buurman NVG over de mogelijkheden van herontwikkeling.

Verbonden partijen

Effectindicatoren bij 6C Wonen

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2019

Bron

2016

2017

2018

2019

Doel 6C1 Hogere kwaliteit en toename woningvoorraad

6C1.a Toename aantal huurwoningen (inclusief studentenwoningen)

930

702

954

769*

996

Nieuwbouwmonitor

6C1.b Toename aantal koopwoningen

377

250

121

76*

117

Nieuwbouwmonitor

6C1.c Aantal vernietigde woningen

393

156

68

55

74

Nieuwbouwmonitor

6C1.d Gemiddelde WOZ waarde

209.000

218.000

234.000

259.000

-

CBS (BBV - via wsjg)

6C1.e Nieuw gebouwde woningen per 1.000 woningen

13,6

9,4

11,9

9,1

-

CBS (BBV - via wsjg)

6C1.f Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden

566

572

573

609

-

COELO (BBV - via wsjg)

6C1.g Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

752

760

765

820

-

COELO (BBV - via wsjg)

Doel 6C3 Beter leefklimaat in Leiden Noord

6C3.a Rapportcijfer woonomgeving Leiden Noord

-

6,8

-

7.0

6,9

Veiligheidsmonitor**

* Door vertraagde oplevering van enkele projecten en minder gebouwde koopwoningen door beleggers blijven de gerealiseerde aantallen achter bij de streefwaarden.
** De Veiligheidsmonitor wordt met ingang van 2017 alleen in de oneven jaren gehouden.

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers.

Kaderstellende beleidsstukken

In 2019 zijn de volgende kaderstellende beleidsstukken vastgesteld:

  • Vaststelling bestemmingsplan Haarlemmerweg (RV 19.0118)
  • Partiële herziening ligplaatsenplan woonschepen (RV 19.0121)
  • Verklaring van geen bedenkingen Klokpoort 1 - Oude Singel (RV 19.0125)
  • Beleidsregels onttrekking en woningvorming 2019 en Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening, onderdeel woonruimtevoorraad, Leiden 2019 . (RV 19.0101)
  • Nota van Uitgangspunten Watergeuskade (RV 19.0135)
  • Woonvisie 2020-2030'Goed wonen in Leiden' en 'Uitvoeringsagenda Wonen Leiden 2020-2023 (RV 19.0104)
  • Nota van Uitgangspunten Rhijnvreugd (RV 19.0088)
  • Raadsvoorstel vaststellen Gebiedsvisie Diamantplein en omgeving (RV 19.0082)
  • Gebiedsvisie herontwikkeling Energiepark en omgeving (RV 19.0091)
  • Vaststellen Ontwikkel perspectief Leiden Zuidwest (RV 19.0094)
  • Raadsvoorstel ter vaststelling stedenbouwkundig plan en beeldkwaliteitsplan herontwikkeling Witte-Singel Doelencomplex tot Humanities Campus en plan van aanpak herhuisvestingbewoners Doelencomplex. (RV 19.0095)
  • Uitvoeringsbesluit herontwikkeling Dolfijn ’t Schippertje (RV 19.0098)
  • Nota van Uitgangspunten Hoflaan (RV 19.0064)
  • Ontwerp verklaring van geen bedenkingen Kantoorschip Groenewegen (RV 19.0070)
  • Vaststelling Omgevingsvisie Leiden 2040 1.0-versie (RV 19.0068)
  • Raadsvoorstel vaststellen gebiedspaspoort Kopermolen (RV 19.0063)
  • Voorbereidingsbesluit Oude Singel 28 (RV 19.0061)
  • Vaststelling bestemmingsplan Oude Rijnlocatie (RV 19.0060)
  • Verklaring van geen bedenkingen omgevingsvergunning Middelstegracht 145-151 (RV 19.0050)
  • Afgifte verklaring van geen bedenkingen ten behoeve van de uitgebreide wabo procedure Utrechts Jaagpad 10G (RV 19.0046)
  • Afgifte verklaring van geen bedenkingen voor het bouwplan Rijndijk links naast 290 (RV 19.0043)
  • Actualisatie Ontwikkelstrategie Lammenschansdriehoek (RV 19.0040)
  • Nota van Uitgangspunten Statendijck (RV 19.0035)
  • Nota van Uitgangspunten Kantoorschip Groenewegen (RV 19.0024)
  • Voorbereidingsbesluit Haarlemmertrekvaart (RV 19.0015)
  • Nota van Uitgangspunten Turkooislaan 131 (RV 19.0014)
  • Verlengen huisvestingsverordening en beleidsregels onttrekkingsbeleid RV 19.0013)
  • Nota van Uitgangspunten Noordman – Haagweg (RV 19.0009)
  • Vaststelling bestemmingsplan Toussaintkade (RV 19.0006)
  • Besluit tot uitvoering Oude Rijnlocatie d.m.v. activering grondexploitatie (RV 19.0004)
  • Ontwerp wgb voor uitgebreide wabo procedure Utrechtse Jaagpad 10G (RV 19.0003)
  • Nota van Uitgangspunten LEAD (RV 18.0124)

Programmabudget

Stedelijke ontwikkeling
bedragen x 1.000,-

 

Rekening
2018

Begroting
2019

Wijziging
Begroting

Begroting 2019
na wijziging

Rekening
2019

Verschil
2019

Ruimtelijke planvorming en plantoetsing

Lasten

7.164

7.735

-808

6.928

6.880

48

 

Baten

-6.481

-3.438

-897

-4.335

-4.256

-79

Saldo

 

684

4.297

-1.705

2.592

2.624

-32

Gemeentelijk vastgoed

Lasten

31.266

23.396

8.293

31.690

27.694

3.996

 

Baten

-27.463

-24.307

-1.774

-26.081

-23.766

-2.315

Saldo

 

3.804

-910

6.520

5.609

3.928

1.681

Wonen

Lasten

360

306

437

743

416

326

 

Baten

-3

-13

10

-3

-3

0

Saldo

 

357

293

447

740

413

326

Energietransitie

Lasten

0

0

568

568

294

274

 

Baten

0

0

0

0

0

0

Saldo

 

0

0

568

568

294

274

Programma

Lasten

38.791

31.438

8.490

39.928

35.284

4.644

 

Baten

-33.947

-27.758

-2.660

-30.419

-28.024

-2.394

Saldo van baten en lasten

 

4.844

3.680

5.830

9.509

7.260

2.250

Reserves

Toevoeging

23.286

11.442

4.465

15.907

16.319

-412

 

Onttrekking

-19.434

-6.268

-15.739

-22.007

-18.510

-3.497

Mutaties reserves

 

3.852

5.175

-11.274

-6.100

-2.191

-3.909

Resultaat

 

8.697

8.854

-5.445

3.409

5.069

-1.660

Reserves programma 6
bedragen x 1.000,-

 

Rekening
2018

Begroting
2019

Wijziging
Begroting

Begroting 2019
na wijziging

Rekening
2019

Verschil
2019

Reserve grondexploitaties P6

Toevoeging

12.607

5.069

1.669

6.737

6.737

0

 

Onttrekking

-9.571

-4.536

-8.076

-12.612

-11.811

-801

Saldo

 

3.035

533

-6.407

-5.874

-5.074

-801

Reserve bovenwijkse voorz. Grondbedr. P6

Toevoeging

0

0

500

500

500

0

 

Onttrekking

-18

0

-10

-10

-3

-7

Saldo

 

-18

0

490

490

497

-7

Reserve afkoopsommen erfpacht

Toevoeging

2.016

2.000

0

2.000

2.012

-12

 

Onttrekking

-1.464

-1.479

0

-1.479

-1.479

0

Saldo

 

552

521

0

521

533

-12

Reserve afkoop adm.kst. Erfpacht

Toevoeging

2

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-3

-3

0

-3

-4

1

Saldo

 

-1

-3

0

-3

-4

1

Egalisatiereserve inkomsten bouwleges P6

Toevoeging

4.420

0

1.000

1.000

1.659

-659

 

Onttrekking

-1.911

0

0

0

-500

500

Saldo

 

2.509

0

1.000

1.000

1.159

-159

Reserve sociale huurwoningen

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-32

0

-466

-466

-122

-344

Saldo

 

-32

0

-466

-466

-122

-344

Reserve herstruct. Woongebieden Portaal

Toevoeging

4

31

-31

0

0

0

 

Onttrekking

-430

0

0

0

0

0

Saldo

 

-426

31

-31

0

0

0

Reserve strategische aankopen

Toevoeging

360

155

0

155

155

0

 

Onttrekking

-100

-100

-1.098

-1.198

-1.180

-18

Saldo

 

259

54

-1.098

-1.044

-1.026

-18

Reserve Leids uitvoeringspr LUBO 2016 P6

Toevoeging

128

128

0

128

128

0

 

Onttrekking

-700

0

-3.141

-3.141

-1.477

-1.664

Saldo

 

-572

128

-3.141

-3.013

-1.349

-1.664

Reserve herstruct.woongebieden SvZ&V

Toevoeging

2

8

-8

0

0

0

 

Onttrekking

-150

0

-20

-20

0

-20

Saldo

 

-148

8

-28

-20

0

-20

Reserve herstruct.woongebieden Ons Doel

Toevoeging

63

49

-11

38

38

0

 

Onttrekking

-1.364

0

-16

-16

0

-16

Saldo

 

-1.301

49

-27

22

38

-16

Reserve risico's projecten in uitvoering

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-2.573

0

-97

-97

-97

0

Saldo

 

-2.573

0

-97

-97

-97

0

Reserve exploitatie Oppenheimstraat

Toevoeging

0

3

0

3

0

3

 

Onttrekking

-186

-3

0

-3

0

-3

Saldo

 

-186

0

0

0

0

0

Reserve Stedelijke Ontwikkeling P6

Toevoeging

112

3.000

-3.000

0

0

0

 

Onttrekking

-262

0

-270

-270

-61

-209

Saldo

 

-150

3.000

-3.270

-270

-61

-209

Res. Leefbaarh.projecten in de wijken P6

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-130

-120

0

-120

-108

-12

Saldo

 

-130

-120

0

-120

-108

-12

Reserve gsb-middelen ISV/EZ P6

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-74

0

-79

-79

0

-79

Saldo

 

-74

0

-79

-79

0

-79

Reserve asbestsanering (P6)

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-114

0

0

0

0

0

Saldo

 

-114

0

0

0

0

0

Reserve fietsenstalling station P6

Toevoeging

73

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

0

0

0

0

0

0

Saldo

 

73

0

0

0

0

0

Reserve herontw. Stationsgebied eo

Toevoeging

1.000

1.000

0

1.000

1.000

0

 

Onttrekking

0

0

-491

-491

-491

0

Saldo

 

1.000

1.000

-491

509

509

0

Reserve parkeren P6

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-26

-26

0

-26

-26

0

Saldo

 

-26

-26

0

-26

-26

0

Reserve economische impulsen Kennisst P6

Toevoeging

0

0

256

256

0

256

 

Onttrekking

-325

0

-59

-59

-59

0

Saldo

 

-325

0

197

197

-59

256

Res.bereikbaarheidsprojecten P6

Toevoeging

0

0

321

321

321

0

 

Onttrekking

0

0

0

0

0

0

Saldo

 

0

0

321

321

321

0

Reserve Duurzame Stad P6

Toevoeging

2.500

0

3.770

3.770

3.770

0

 

Onttrekking

0

0

-1.917

-1.917

-1.091

-827

Saldo

 

2.500

0

1.852

1.852

2.679

-827

Totaal

Toevoeging

23.286

11.442

4.465

15.907

16.319

-412

 

Onttrekking

-19.434

-6.268

-15.739

-22.007

-18.510

-3.497

Reserves programma 6

 

3.852

5.175

-11.274

-6.100

-2.191

-3.909

Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > 250.000

Beleidsterrein Ruimtelijke planvorming en plantoetsing

Het voordeel op de lasten van 48.000 is met name het gevolg van een lagere inzet op het beleidsterrein kaderstellende visies. In 2019 is voor de gebiedsvisies Jacques Urlusplantsoen en de De Hoven + Prinsessenbuurt geen inzet geweest. Daarnaast is er een onderschrijding op de baten van 79.000. Dit met name als gevolg van een hogere afboeking van dwangsommen.

Beleidsterrein Gemeentelijk vastgoed

In onderstaande tabel is de uitsplitsing van het beleidsterrein gemeentelijk vastgoed naar de betreffende prestaties opgenomen. Vervolgens worden het verschil tussen begroting en realisatie per prestatie nader toegelicht:

Prestatie (bedragen x 1.000)

Begroting saldo 2019

Realisatie Lasten 2019

Realisatie baten 2019

Realisatie saldo 2019

Verschil 2019

 

Prestatie voeren erfpachtbedrijf

-1.390

2.218

-4.536

-2.317

928

voordeel

Prestatie opstellen MPG 2019 en Vermogensbeheer grondexploitaties 2019-2023

7.938

16.076

-7.869

8.207

-269

nadeel

Prestatie exploiteren van gemeentelijk vastgoed

-939

9.400

-11.361

-1.961

1.022

voordeel

totaal

5.609

27.694

-23.765

3.928

1.681

voordeel

Prestatie voeren erfpachtbedrijf

De prestatie voeren erfpachtbedrijf heeft een positief saldo van 0,9 miljoen. Dit saldo is voornamelijk het gevolg van incidentele opbrengsten door verkoop van erfpachtgronden naar volledig eigendom en eerste uitgifte van gronden in erfpacht. Daarnaast zijn er suppletievergoedingen ontvangen van woningbouwverenigingen Portaal en Ons Doel voor het omzetten van erfpachtpercelen met sociale huurwoningen naar erfpachtpercelen met koopwoningen.

Prestatie opstellen Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2019 en Vermogensbeheer grondexploitaties 2019-2023

Onderdeel van deze prestatie zijn naast de actieve grondexploitaties de beschikbare budgetten voor grondexploitatie algemene dienst en de beheerskosten van strategisch vastgoed. Deze prestatie heeft een nadelig resultaat van 269.000. Dit resultaat is voornamelijk het gevolg van:

Exploitatiebijdragen aan investeringen

Het budget exploitatiebijdragen aan investeringen heeft een nadeel van 0,1 mln. Het gaat hierbij om verschillende bijdragen vanuit reserves aan kredieten die nog niet volledig zijn uitgegeven en worden doorgeschoven naar 2020. Echter, in 2016 is de regelgeving (commissie BBV) voor oude plankosten, van nog niet in exploitatie genomen grondexploitaties, gewijzigd. Op grond hiervan is in 2019 aan oude plankosten Stationsgebied 2.424.851 afgeboekt.

Beheerskosten strategisch vastgoed

De gerealiseerde beheerskosten van strategisch vastgoed zijn in 2019 69.000 lager dan begroot. Vanuit de reserve Grondexploitaties wordt jaarlijks een budget beschikbaar gesteld voor beheerskosten strategisch vastgoed.

Voorziening negatieve grondexploitaties

Als gevolg van actualisatie van de actieve grondexploitaties ontstaat in de exploitatie (grondexploitaties algemene dienst) een voordeel van 0,4 miljoen. Zie voor een nadere toelichting van alle gemeentelijke grondexploitaties paragraaf 2.3.7 Grondbeleid.

Incidentele bijdragen en grondopbrengsten

In 2019 heeft de gemeente een vergunning verleend waardoor binnen het bestemmingsplan Boerhave-Sylvius een uitbreiding van het zogenaamde Gaubiusgebouw gerealiseerd kan worden. De gemeente heeft conform overeenkomst de exploitatiebijdrage in 2019 ontvangen (0,3 miljoen). Daarnaast heeft de gemeente een aantal percelen grond verkocht (20.000) en is een reserveringsvergoeding ontvangen (50.000). Voor een anterieure overeenkomst is in de exploitatie rekening gehouden met een kostenpost van 0,2 miljoen. Echter, in 2019 zijn deze kosten niet gemaakt en schuiven door naar 2020. Daarnaast is in de exploitatie als gevolg van hogere huurinkomsten en lagere lasten een voordeel ontstaan van 65.000.

Onteigening Lammenschansweg 128

In verband met de onteigening van locatie Lammenschans 128 is door deskundigen eind 2019 een voorlopig rapport uitgebracht waarin de schade op circa 2,3 miljoen is begroot. In 2019 heeft de gemeente een, door gerechtelijke uitspraak vastgesteld, voorschot betaald van 1,0 miljoen. Het restant bedrag ter hoogte van 1,3 miljoen is, conform BBV regelgeving, in 2019 gestort in een Voorziening “Lammenschansdriehoek”.

In onderstaande tabel is het negatieve resultaat (0,27 miljoen) van de prestatie opstellen MPG 2019 en Vermogensbeheer grondexploitaties 2019-2023 weergegeven:

Omschrijving

(bedragen x 1.000)

 

exploitatiebijdragen aan investeringen

59

nadeel

beheerskosten strategisch vastgoed

69

voordeel

voorziening negatieve grondexploitaties

412

voordeel

incidentele bijdragen, huren en grondopbrengsten

635

voordeel

onteigening Lammenschansweg 128

1.326

nadeel

totaal

269

nadeel

Prestatie exploiteren van gemeentelijke gebouwen

De prestatie exploiteren van gemeentelijke gebouwen heeft een voordelig saldo van 1,0 miljoen. Dit voordelig is als volgt ontstaan:

Exploitatie maatschappelijk vastgoed

Dit voordelig saldo is met name ontstaan doordat de werkelijke storting in de voorziening onderhoud gemeentelijk vastgoed 1,3 miljoen lager is dan begroot. In 2019 is gebleken dat de jaarlijkse storting in de voorziening onderhoud gemeentelijk vastgoed structureel te hoog is begroot. Hierdoor moet conform BBV de te hoge storting vrijvallen in de exploitatie. Naast dit voordeel zijn in de exploitatie van maatschappelijk vastgoed de lasten met 320.000 overschreden. Deze overschrijding is grotendeels toe te schrijven aan een overschrijding op de OZB. Voor een aantal panden is in de exploitatie het beschikbare budget voor de OZB te laag geraamd. Daarnaast is in de exploitatie van maatschappelijk vastgoed de realisatie van de baten met 267.000 achter gebleven ten opzichte van de begroting. Doordat met name de energietarieven in 2019 minder hard zijn gestegen dan geprognotiseerd valt de doorbelasting van de energiekosten 0,2 miljoen lager uit. Dit nadeel wordt opgevangen door een onderschrijding op het totale beschikbare budget in de gemeentelijke exploitatie voor energiekosten. Dit voordeel is opgenomen in Programma Overhead.

Onderhoud maatschappelijk vastgoed

Het beschikbaar budget voor onderhoud van het maatschappelijk vastgoed is in 2019 met 54.000 overschreden als gevolg van een tegenvaller in het dagelijks onderhoud.

Verkoop gemeentelijk vastgoed

De kosten van het project verkoop gemeentelijk vastgoed worden als percentage van de te verwachten koopsom begroot. In werkelijkheid zijn de verkoopkosten 365.000 lager dan begroot.

Algemene kosten beheer panden

Niet alle algemene kosten van beheer panden zijn volledig doorbelast naar de betreffende panden (kostenplaatsen) waardoor een nadeel ontstaat van 61.000. Hier tegenover ontstaat een voordeel op andere beleidsterreinen.

In onderstaande tabel is het resultaat van de prestatie exploiteren van gemeentelijke gebouwen opgenomen.

Prestatie 'Exploiteren van gemeentelijke gebouwen' (bedragen x 1.000)

Lasten 2019

Baten 2019

Resuitaat 2019

Exploitatie maatschappelijk vastgoed

1.040

V

267

N

773

V

Onderhoud maatschappelijk vastgoed

54

N

-

-

54

N

Verkoop gemeentelijk vastgoed

365

V

-

-

365

V

Algemene kosten beheer panden

61

N

-

-

61

N

Totaal

1.289

V

267

N

1.022

V

(V=voordeel / N=nadeel)

Beleidsterrein Wonen

Het voordeel van 326.000 op het beleidsterrein Wonen kan vrijwel geheel verklaard worden door de reservebijdrage aan het krediet Nota wonen die in 2019 niet volledig is ingezet en doorschuift naar 2020.

Beleidsterrein Energietransitie

Het beleidsterrein Energietransitie heeft een voordeel van 274.000. Het voordeel is volledig toe te schrijven aan een onderbesteding op de lasten. Niet alle organisatiekosten zijn volledig ingezet en schuiven door naar 2020. Reden is dat pas aan het eind van 2019 twee nieuwe procesregisseurs zijn aangetrokken. Daarnaast zijn de onderzoekskosten voor aardgasvrije stad in 2019 niet volledig ingezet. Met name de pijler Leiden Zuidwest Aardgasvrij heeft minder inzet gekost dan verwacht.

Toelichting op afwijkingen Reserves

Onderstaand worden de afwijkingen van zowel de stortingen als de onttrekkingen aan de reserves toegelicht.

Reserve Grondexploitaties

In 2019 is 801.000 minder onttrokken aan de reserve. Reden is dat de geraamde exploitatiebijdragen aan investeringen niet volledig zijn uitgevoerd en dus ook niet volledig worden onttrokken.

Reserve Bovenwijkse voorzieningen Grondbedrijf (Programma 6)

De onttrekking aan de reserve is 7.000 lager als gevolg van exploitatiebijdragen aan investeringen die nog niet volledig zijn uitgevoerd en dus ook niet volledig worden onttrokken. Dit betreft het krediet onderzoek herplaatsing Waaghoofdbrug.

Reserve Afkoopsommen erfpacht

De storting in de reserve is 12.000 hoger als gevolg van hogere erfpachtconversie.

Reserve Afkoopsommen administratiekosten erfpacht

In 2019 is 829 gestort in de reserve als gevolg van het afkopen van jaarlijkse vergoeding voor

administratiekosten.

Egalisatie reserve Inkomsten bouwleges

De storting in de reserve is 659.000 hoger als gevolg van hogere inkomsten uit incidentele leges van met name de projecten Meelfabriek, Kooi en Ananasweg. Daarnaast is 500.000 meer onttrokken aan de reserve als gevolg van een negatief resultaat op de leges Rijnlandroute (335.547) en toerekenbare uitvoeringskosten Rijnlandroute.

Reserve sociale huurwoningen

De reserve sociale huurwoningen wordt ingezet voor de uitvoering van de Nota wonen. In 2019 is hiervoor

122.000 besteed.

Reserve Leids uitvoeringsprogramma LUBO 2016

De onttrekking aan de reserve Leids uitvoeringsprogramma LUBO 2016 is 1,7 miljoen lager als gevolg van exploitatiebijdragen aan investeringen die nog niet volledig zijn uitgevoerd en dus ook niet volledig worden onttrokken. Het betreft het project bodemsanering (algemeen).

Reserve herstructurering woongebieden SvZ&V

De onttrekking aan de reserve is 20.000 lager als gevolg van exploitatiebijdragen die in een later stadium worden gerealiseerd. Dit betreft het project Kooiplein.

Reserve herstructurering woongebieden Ons Doel

De onttrekking aan de reserve is 16.000 lager aangezien in 2019 door Ons Doel geen aanspraak is gedaan op de beschikbare middelen zoals opgenomen in het Onderhandelaarsakkoord Ons Doel.

Reserve exploitatie Oppenheimstraat

Aangezien de bouwplannen zijn gewijzigd is de onttrekking en de storting in 2019 niet nodig.

Reserve stedelijke ontwikkeling

Het verschil in realisatie is onder andere het gevolg van een geraamde exploitatiebijdrage aan investeringen die in 2020 zullen worden uitgevoerd. Dit betreft de project wonen boven winkels (209.000).

Reserve leefbaarheids projecten in de wijken P6

De raming van de exploitatiebijdrage verschilt met de realisatie omdat de uitvoering is doorgeschoven naar 2020. Het betreft een bedrag van 12.000 als bijdrage plankosten WOP-Noord en herinrichting Driftstraat.

Reserve GSB-middelen ISV/EZ

Een bijdrage van 79.000 voor het opstellen gebiedsvisies is niet gerealiseerd in 2019 en schuift door naar 2020.

Reserve economische impulsen Kennisstad (pgm6)

De begrote storting van 255.616 heeft betrekking op een vergoeding van de Universiteit Leiden voor gemaakte gemeentelijke plankosten aangaande uitbreiding Humanities Campus. Zodra de anterieure overeenkomst door beide partijen is getekend krijgt de gemeente de gemaakte kosten vergoed van de Universiteit Leiden. De verwachting is dat de anterieure overeenkomst in het eerste kwartaal van 2020 door beide partijen wordt getekend.

Reserve strategische aankopen

De onttrekking voor het project onteigening Lammenschansweg 128 aan de reserve is 18.000 lager omdat de uitvoering hiervan pas in 2020 gerealiseerd kan worden.

Reserve duurzame stad

De onttrekking aan de reserve is 0,8 miljoen lager omdat de beschikbare middelen vanuit het Financieel Perspectief Duurzame Stad in 2019 niet volledig zijn besteed. Een deel van de onderzoeken naar energietransitie en klimaatadaptatie vergroening stond gepland in 2019 maar vindt plaats in 2020.

Kredieten die afgesloten zijn met een overschot van 50.000 of meer dan 10% van het investeringskrediet worden hieronder toegelicht.

7101481 aankoop Rijnsburgerweg 1-1a

In 2019 heeft de gemeente de locatie aan de Rijnsburgerweg 1-1a aangekocht. Het beschikbaar gesteld krediet kan worden afgesloten met een voordeel van 113.179. Dit voordeel komt met name tot stand doordat de werkelijke bijkomende aankoopkosten lager zijn dan in eerste instantie begroot.

Overschrijdingen op investeringskredieten

7101544 Verbouwing Nieuwstraat 4

Dit krediet is bedoeld voor verbouwing van de Nieuwstraat 4. De verbouwing is duurder geworden met als gevolg een overschrijding van 16.000. Met de huurder (BplusC) is afgesproken dat de kapitaallasten die behoren bij het krediet door de huurder worden betaald middels een investeringsbijdrage aan de gemeente. Naar aanleiding van deze overschrijding is met de huurder afgesproken dat ook de kapitaallasten voor de overschrijding door de huurder worden betaald aan de gemeente. Dit krediet wordt in 2020 afgesloten.

7101063 voorbereiding STEO - Trafolocatie 1 en 7101601 Morssingelblok H2-5

In 2019 zijn op krediet "voorbereiding STEO-Openb.geb.+civ.werken” plankosten geboekt ter hoogte van 642.245. Deze hebben betrekking op de nog niet in exploitatie genomen deelgebieden Stationsgebied (Buskavel 1, Morspoortterrein M 1-3, Trafolocatie T1 en Morssingelblok H 2-5). Omdat dit algemene kosten zijn van alle vier benoemde deelgebieden zijn deze gelijkmatig verdeeld (160.561 per deelgebied).

Op de kredieten "voorbereiding STEO - Trafolocatie 1" en "voorbereiding Morssingelblok H2-5" leidt dit echter tot een overschrijding. Voor het eerst genoemde krediet is dit 117.317. Echter, als gevolg van deze overboeking blijft er kredietruimte over op het "voorbereiding STEO-Openb.geb.+civ.werken” waardoor dekking beschikbaar is binnen de nog niet in exploitatie genomen gronden voor deze overschrijding in 2019. Voor het tweede genoemde krediet 7101601 geeft dit een overschrijding van 118.486. Dit bedrag is ten laste gebracht van het rekeningresultaat 2019.

Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening

7100135 exploitatieovk Haagwegterrein (La Linea)

Het project Haagwegterrein is vrijwel afgerond. Wat in 2020 resteert zijn herstelwerkzaamheden aan een reeds aangelegde duiker, het plaatsvinden van watercompensatie en het plaatsen van hekwerken bij het spoor. Financiële afronding en overdracht van de resterende gronden aan Stedelijk Beheer vinden plaats in 2020.

7100136 LBSP externe plankosten

Het project- en gebiedsmanagement voor Leiden BioScience Park wordt benaderd volgens een programmastructuur ten behoeve van de voortdurende ontwikkeling van het BioScience Park. Hiertoe heeft de gemeenteraad het krediet LBSP externe plankosten beschikbaar gesteld. Zolang deze ontwikkelingen, volgens de leidraad als neergelegd in het Masterplan en in opdracht van de gemeenteraad, voortduren zal dit krediet naar verwachting niet worden afgesloten.

7100154 Kooiplein uitvoering

Dit krediet, ook betrekking hebbend op de deelgebieden 1 en 2 van het huidige projectareaal Kooiplein, zal worden betrokken bij de scope-uitbreiding waaraan momenteel met een aantal partners in de stad wordt gewerkt. Dit krediet moet daarom in 2020 beschikbaar blijven.

7100316 Planvoorbereiding Kaasmarkt
Het plan behelst de herinrichting van de openbare ruimte en een aantal ruimtelijke ontwikkelingen aan de randen van het plein. In 2016 is een hernieuwde projectopdracht door het college vastgesteld waarbij het restant krediet Kaasmarkt voor onderzoeken in de definitiefase gebruikt wordt. Voordat besluitvorming gevraagd wordt voor het kaderbesluit Kaasmarkt wordt onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor het ophogen van de parkeergarage aan de Haarlemmerstraat. Naar verwachting wordt het kaderbesluit herontwikkeling Kaasmarkt in 2020 voorgelegd aan de raad.

7100153 planvoorbereiding Leiden Bio Science Park (LBSP)

Het project- en gebiedsmanagement voor LBSP wordt benaderd volgens een programmastructuur ten behoeve van de voortdurende ontwikkeling van het BioScience Park. Hiertoe heeft de gemeenteraad het krediet planvoorbereiding LBSP ter dekking van de interne plankosten beschikbaar gesteld. Zolang deze ontwikkelingen, volgens de leidraad als neergelegd in het Masterplan en in opdracht van de gemeenteraad, voortduren zal dit krediet naar verwachting niet worden afgesloten.

7100535 coördinatie uitvoering WOP Noord

Dit krediet kan niet worden afgesloten omdat de hierin beschikbaar gestelde gelden bestemd zijn voor het wijkontwikkelingsplan Leiden Noord dat loopt tot en met 2020.

7100783 afrondende werkzaamheden Nieuw Leyden

Werkzaamheden lopen nog in 2020. Streven is dat deze eind 2020 gereed zijn en financieel wordt afgerekend begin 2021.

7100800 herinrichting Surinamestraat

Dit krediet zal worden betrokken bij de scope-uitbreiding waaraan momenteel wordt gewerkt met een aantal partners in de stad. Deels zal het restantkrediet worden gebruikt ter dekking van het tekort op de "herinrichting plein Timorstraat-Arubapad'. Moet daarom beschikbaar blijven in 2020.

7100886 onteigening Lammenschansweg 128

De onteigeningsprocedure loopt nog. Derhalve moet dit krediet beschikbaar blijven.

7101044 programma Lammenschansdriehoek

Dit krediet in het kader van de stimulering van studentenhuisvesting zal voor ontwerpwijzigingen in de studentencampus ingezet gaan worden.

7101057 grond STEO - Buskavel B1

Dit krediet betreft de verwerving van het pand Stationsplein 11 welke heeft plaatsgevonden.
Dit krediet dient beschikbaar te blijven omdat hierop plankosten worden geboekt welke, nadat het Uitvoeringsbesluit STEO - Buskavel 1 door de gemeenteraad is besloten, zullen worden opgenomen in de vastgesteld 'grondexploitatie STEO - Buskavel 1".

7101058 Voorbereiding STEO - Buskavel 1

Dit krediet is nog noodzakelijk omdat hierop plankosten worden geboekt welke, nadat het Uitvoeringsbesluit STEO - Buskavel 1 door de gemeenteraad is besloten, zullen worden opgenomen in de vastgesteld 'grondexploitatie STEO - Buskavel 1".

7101059 Voorbereiding STEO-Morspoortterr. M1-2-3

Dit krediet dient beschikbaar te blijven omdat hierop plankosten worden geboekt welke, nadat het Uitvoeringsbesluit STEO-Morspoortterr. M1-2-3 door de gemeenteraad is besloten, zullen worden opgenomen in de vastgesteld 'grondexploitatie STEO-Morspoortterr. M1-2-3".

7101060 grond STEO - Openb.geb.en civiele werken

Dit krediet betreft de boekwaarde van historische plankosten waarop geen boekingen meer zullen plaatsvinden. Uit de globale grondexploitaties van STEO restgronden blijkt een positief saldo inclusief de op de balans geparkeerde plankosten. Er is dus geen sprake van een duurzame waardevermindering en afwaardering is nu niet nodig.

7101061 voorbereiding STEO-Openb.geb.+civ.werken
Dit krediet dient beschikbaar te blijven omdat de hierop geboekte plankosten in 2020 zullen worden overgeboekt naar de nog in exploitatie te nemen grondexploitaties Buskavel B1, Trafolocatie T1, Morspoort m1-3 en Morssingel H 2-5. Dit omdat bij het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2020 zal worden voorgesteld dit krediet af te sluiten.

7101062 grond STEO - Trafolocatie 1

Dit krediet is nog nodig omdat hierop een verwerving staat begroot welke nog plaats gaat vinden.

7101063 voorbereiding STEO - Trafolocatie 1

Dit krediet dient beschikbaar te blijven omdat hierop plankosten worden geboekt welke, nadat het Uitvoeringsbesluit STEO - Trafolocatie T1 door de gemeenteraad is besloten, zullen worden opgenomen in de vastgesteld 'grondexploitatie STEO - Trafolocatie T1".

7100245 Muziekcentrum De Nobel

Om (geluid-) technische problemen inzichtelijk te maken is een uitgebreid onderzoek gedaan door TNO en Level-acoustics. De definitieve rapportage is in 2019 nog niet volledig afgerond en zal naar verwachting leiden tot concrete, op korte termijn, uit te voeren maatregelen. Het krediet kan pas na afronding daarvan afgesloten worden.

7100788 Multifunctioneel maken Merendroom

De bedoeling is om het pand multifunctioneel te maken zodat het gebruikt kan worden door verschillende instellingen. Om dit mogelijk te maken is een ruimte nodig die nu nog is verhuurd tot 2020. Het plan kan dus pas worden uitgevoerd na 2020.

7101068 Verbouwing entree minder-validen Oude Vest

Het onderzoek naar huisvesting voor BplusC is nog steeds gaande. Hierover is overleg met BplusC. Afhankelijk van de uitkomst van het huisvestingsonderzoek zal worden besloten of dit krediet gebruikt gaat worden. De verwachting is dat dit in 2020 duidelijk gaat worden.

7100139 Bodemsanering

Dit krediet kan niet worden afgesloten vanwege (doorlopende) verplichtingen van het Leidse Uitvoeringsprogramma Bodem en Ondergrond 2016-2020 (LUBO).

7100622 Kunst in openbare ruimte

Dit krediet kan niet worden afgesloten aangezien lopende verplichtingen zijn aangegaan zoals plaatsing van een aantal beelden in het Singelpark. In 2020 wordt dit krediet verder aangesproken.

7100459 Wonen boven winkels

Het project is in 2016 uitgebreid en het budget is hierdoor verhoogd. In 2018 is het project opnieuw verlengd voor de komende jaren. Er is geen strikte termijn aan te hangen aangezien inzet van het krediet afhankelijk is van het aantal aanvragen.

7101050 Grond Haagwegkwartier – ROC Ter Haarkade

Dit betreft de ontwikkeling van de leegstaande school op de Ter Haarkade 1 waar een ontwikkelende partij appartementen voor jongeren gaat realiseren. De grond is nog niet door de gemeente geleverd aangezien er nog bezwaar loopt tegen de afgegeven omgevingsvergunning. De verwachting is dat dit beroep uiterlijk in 2021 wordt afgerond.

7100152 Gevelsanering woningen ↵
Het krediet is nodig om aan de verplichting vanuit de rijksoverheid te kunnen voldoen om de gevels van de zogenaamde A-lijstwoningen te saneren voor wat betreft het geluid, alsmede voor de verplichte geluidsanering van niet gemelde woningen die wel in de saneringsprojecten moeten worden meegenomen. Prognose is dat de werkzaamheden tot en met 2026 zullen doorlopen.

7100536 Uitvoering nota wonen ↵
In 2019 is voorafgaand aan vaststelling van de woonvisie 2020-2030 en de uitvoeringsagenda Wonen 2020-2023 gestart met de voorbereiding van nieuwe prestatieafspraken tussen huurders, de Leidse corporaties en de gemeente Leiden. De nog resterende middelen voor uitvoering van (voorgaande) nota wonen, zullen worden ingezet voor deze afspraken.

7100666 Bijdragen opstellen gebiedsvisie

Er wordt ingezet op intensieve integrale gebiedsaanpakken. Naast inzet op sociale vraagstukken volgt soms ook de noodzaak tot investeringen in de fysieke omgeving. Hiervoor is meestal nodig dat er een visie op een buurt of gebied wordt gemaakt, wat soms langer duurt dan gedacht, rekening houdend met de kans en uitdaging die er ligt. Ook bepaalde ontwikkelingen hebben het nodig dat er eerst geïnvesteerd wordt in het opstellen van een visie.

7101129 Invoering Omgevingswet

De invoering van de Omgevingswet gaat uit van inwerkingtreding per 1-1-2021 en loopt dan door in de jaren erna (uitgaande van een wettelijke implementatietijd van acht jaar). Dit krediet blijft voor dit doel benodigd.