Jaarstukken 2020

Programmanummer

 

2

Commissie

 

Leefbaarheid en Bereikbaarheid

Portefeuille(s)

 

Bestuur, Veiligheid en Handhaving

De missie van het programma Veiligheid luidt:
"De gemeente Leiden staat voor een stad die veilig is en voelt op het gebied van wonen, werken en leven in samenwerking met bewoners en partners."

Ontwikkelingen in 2020

Het jaar 2020 was door corona een bijzonder jaar in het veiligheidsdomein. Er is veel aandacht geweest voor de aanpak van de coronacrisis en de gevolgen daarvan in de stad. In eerste instantie, opererend vanuit een crisissituatie in de GRIP structuur, is er veel regie geweest vanuit het veiligheidsdomein rondom alle maatregelen ter voorkoming van drukte in de stad, de juridische interpretatie van de maatregelen uit de noodverordeningen en de tijdelijke wet maatregelen covid-19 en de handhavingsstrategie die daarbij hoort.

Daarnaast was 2020 ook het eerste volledig jaar van de uitvoering van het plan aanpak van het tegengaan van ondermijning. Er is veel bewustwording gecreëerd in en buiten onze gemeente. De integrale samenwerking met onze partners als politie, Openbaar Ministerie en de belastingdienst heeft nog nadrukkelijker vorm gekregen en de eerste succesvolle interventies zijn een feit.

Het jaar 2020 gaat ook qua criminaliteitscijfers de boeken in als het jaar van corona. We zien een daling van de criminaliteitscijfers. Het totaal aantal misdrijven is in 2020 in Leiden, na een eerste stijging in 10 jaar, in 2019 gedaald. (6307 in 2018, 6665 in 2019 en 6083 in 2020). De cijfers in Leiden liggen in lijn met de landelijke trend. De daling in 2020 in Leiden (-9%) is sterker dan landelijk (-1%) en in het gebied van de politie-eenheid Den Haag (-2%). Dat heeft te maken met het feit dat zaken als winkeldiefstal, fietsendiefstal, geweldsincidenten in het uitgaansgebied en woninginbraak in Leiden meer zijn gedaald dan in de eenheid en het land.

Beleidsterrein 2A Veiligheid

Doelen en prestaties bij 2A Fysieke veiligheid

Doel

Prestatie

 

2A1 Beperken criminaliteit, bewaken democratische rechtsstaat

2A1.1 Aanpak ondermijning

 

2A1.2 Voorkomen of aanpakken radicalisering en polarisatie

 

2A1.3 Voorkomen cybercrime / gedigitaliseerde criminaliteit

 

2A1.4 Inzet Veilig thuis

 

2A1.5 Inzet Veilige Publieke taak

 

2A2 Beperken criminaliteit en overlast in de woonomgeving

2A2.1 Beperken van overlast van personen die verward gedrag vertonen

 

2A2.2 Beperken van overlast in de woonomgeving

 

2A2.3 Preventie woninginbraken

 

2A2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling / vuurwerk

 

2A2.5 Inzet buurt- en wijkveiligheid

 

2A2.6 Aanpak fietsendiefstal en fietsoverlast

 

2A3 Beperken jeugdoverlast en criminaliteit

2A3.1 Stedelijke jeugdaanpak

 

2A4 Optimale preventie en aanpak branden, rampen en crises

2A4.1 Realiseren van BRL-vakbekwame gemeentelijke crisiorganisatie

 

2A4.2 Planvorming rondom grootschalige risicovolle evenementen

 

2A4.3 Inzet bij rampen en crises

 

2A4.4 Optimale preventie brandveilighed

 

2A5 Veilig ondernemen en veilig uitgaan

2A5.1 Risicoscan, coördinatie vergunningverlening evenementen

 

2A5.2 Handhaven bij evenementen

 

2A5.3 Bijdrage aan veilig ondernemen

 

2A5.4 Handhaven coffeeshopbeleid / Regulering wietteelt

 

2A5.5 Coördinatie vergunningverlening horeca

 

2A5.6 Handhaven horecaregelgeving

 

2A5.7 Handhaven prostitutiebeleid

 

Toelichting op prestaties

2A1.1 Aanpak ondermijning

Binnen het programma aanpak ondermijning zijn in 2020 mooie resultaten behaald. Zowel als het gaat om het voorkomen van ondermijnende criminaliteit als het inzetten van repressieve interventies. Zo werden er nieuwe digitale manieren gevonden om nog meer ambtenaren te trainen in het herkennen van signalen van ondermijning. Het aantal signalen nam daarmee ook behoorlijk toe. In het kader van het voorkomen van ondermijnende criminaliteit valt ook de forse toename van het aantal BIBOB onderzoeken op. Deze onderzoeken hebben in meerdere gevallen geleid tot een weigering of intrekking van een vergunning. Ook maakte de gemeente samen met de partners een start met het uitvoeren van integrale controles, een mooie manier om zichtbaar op te treden tegen mogelijk ondermijnende activiteiten. De aanpak van ondermijning wordt steeds meer informatie-gestuurd. Deze manier van werken werd in 2020 versterkt door het aantrekken van analysecapaciteit en ondersteunende ICT-faciliteiten. De focus op vastgoedcriminaliteit is verder toegenomen door een stevige inzet binnen het project ‘Geldstromen in de Leidse vastgoedwereld’. Met een toegenomen expertise en samenwerking, meer inzicht en creatieve interventies werd een start gemaakt met het elimineren en weren van crimineel vermogen in het vastgoed.

2A1.3 Voorkomen cybercrime/gedigitaliseerde criminaliteit

We zien we een sterke stijging van de cijfers met betrekking tot overlast en cybercrime. Door corona zijn mensen meer actief op internet. Des te vaker je online bent, des te groter de kans dat je slachtoffer wordt van cybercriminaliteit. Fraude (waaronder cybercriminaliteit in de politieregistratie grotendeels valt) is zowel in Leiden als in de eenheid als in Nederland met bijna de helft gestegen. (+43 % in Leiden van 688 naar 909 en +44% in de eenheid en Nederland). Fraude totaal bestaat uit alle soorten fraude zowel verticale fraude (burgers/instellingen/bedrijven tegen overheid – uitkeringsfraude/subsidiefraude) als horizontale fraude (tussen burgers en/of bedrijven of instellingen onderling). Verticale fraude is maar een klein onderdeel van dit aantal. Onderdeel van horizontale fraude is de online fraude die sterk bijdraagt aan de stijging van fraude.

2A1.4 Inzet Veilig Thuis

In 2020 is de stijging van de meldingen bij Veilig Thuis (VT) niet doorgezet. Na een aanvankelijke dip in het aantal meldingen tijdens de eerste lockdown, is er sprake van stabilisatie. Door corona zijn er zorgen over toename van huiselijk geweld nu meer mensen gedwongen thuis zijn. Het lijkt echter moeilijker goed zicht te krijgen op wat zich achter de voordeur afspeelt. Veel contacten zijn online of telefonisch, waarbij er minder zicht lijkt te zijn op de thuissituatie en het moeilijk is om de sfeer te proeven. De politie, altijd de belangrijkste melder bij VT, meldt minder en omstanders melden iets meer. De meldingen leiden bij VT vaker tot spoed en crisiszaken, wat er op kan wijzen dat het geweld langer buiten beeld blijft en al meer is geëscaleerd. Het gehele jaar heeft VT indien dat nodig geacht werd huisbezoeken afgelegd om betrokkenden op locatie uitgenodigd met inachtneming van de RIVM-regels. Vanaf mei 2020 kent VT een chatfunctie om het contact met VT voor betrokken bij huiselijk geweld en omstanders gemakkelijker te maken (NB In het 3e kwartaal ging het om 131 chatgesprekken). De kosten van VT zijn door bovenstaande ontwikkelingen over 2020 lager uitgevallen. Het positieve resultaat zal aan gemeenten gerestitueerd worden.

2A2.1 Beperken van overlast van personen die verward gedrag vertonen

We zien een toename in de complexiteit van de problematiek en het aantal procedures zorgmachtiging en crisismaatregelen in het kader van de Wet verplichte GGZ is in 2020 hoger dan het aantal procedures tot in bewaring stellingen in voorgaande jaren bij de BOPZ. Het thema is nu geborgd in het Zorg- en Veiligheidshuis alwaar niet alleen de casuïstiek, maar ook ontwikkelingen en beleidsvraagstukken (kunnen) worden besproken. Daarnaast biedt het handelingskader woonoverlast dat in de zomer van 2020 in werking is getreden ook instrumenten om te acteren op personen met verward gedrag in hun eigen woonomgeving.

2A2.2 Beperken van overlast in de woonomgeving 

Het aantal overlastmeldingen drugs, burenruzie/conflictbemiddeling en geluid is gestegen van 3335 naar 4025 (+20%). Verreweg het grootste deel van deze stijging komt door de toename van geluidsoverlast. De overlastmeldingen drugs zijn met ongeveer een derde gestegen in Leiden (+34% van 65 naar 87). Dat is ongeveer twee keer zoveel als in de eenheid (+18%) en Nederland (+15%). De absolute getallen zijn in Leiden echter niet groot, waardoor de relatieve verandering zich moeilijk laat vergelijken met de eenheid/Nederland, waar de absolute aantallen veel groter zijn. De politie in Leiden is actief in de opsporing van drugshandel op straat en houdt steeds meer personen staande die meer dan een gebruikershoeveelheid drugs bij zich hebben. Dit is een overtreding van de Algemene plaatselijke verordening. Door goede samenwerking tussen de gemeente en de politie leidt dit in vrijwel alle gevallen tot het opleggen van een bestuurlijke maatregel (last onder dwangsom). Het doel van het opleggen van een last onder dwangsom is om herhaling van deze overtreding te voorkomen, waardoor er van deze maatregel ook een preventieve werking uitgaat. In 2020 zijn er in totaal 23 lasten onder dwangsom aan personen opgelegd. Als een persoon na oplegging van een last onder dwangsom nogmaals dezelfde overtreding begaat, verbeurt de dwangsom en zal de persoon de dwangsom moeten betalen.

2A2.4 Regievoering samenwerking jaarwisseling/vuurwerk

De bijzondere omstandigheden dit jaar maakten het verloop van oudjaarsavond vooraf onvoorspelbaar. Dit jaar was er sprake van een lockdown (horeca was gesloten en er was een verbod op evenementen en feesten) en een vuurwerkverbod. We kijken terug op een rustige en gemoedelijke oud en nieuwviering. De schade aan gemeentelijke eigendommen is hoger dan vorig jaar, dit komt met name door een opgeblazen parkeerautomaat en schade aan een brug. Het aantal politie-incidenten is flink afgenomen en ook het aantal brandweermeldingen (van 22.00 uur tot 5.00 uur) is afgenomen ten opzichte van de jaarwisseling 2019-2020.

2A2.6 Aanpak fietsendiefstal

De daling van het aantal fietsdiefstallen die al enige tijd was ingezet, zet in 2020 door (1073 in 2018, 944 in 2019 en 718 in 2020). Daarentegen is diefstal van brom- en snorfietsen met 23% gestegen. Absoluut gaat het bij de laatste categorie om een veel kleiner aantal dan bij de fietsen (202 brom/snorfietsen tegenover 718 fietsen). Door de gestage toename van de verkoop van elektrische fietsen zal dit verschil mogelijk de komende jaren snel kleiner worden. In de landelijke tabellen zijn de cijfers van brom- en snorfietsen en gewone fietsen niet onderscheiden maar als één categorie benoemd (stijging van 23% in 2020 t.o.v.2019). In verband met de coronamaatregelen zijn de fietsgraveeracties dit jaar niet doorgegaan. Desondanks is het aantal gestolen fietsen afgenomen (zie ontwikkelingen in 2020 hierboven). Hoewel dit aantal de laatste jaren al aan het dalen is, zal dit nu ook te maken hebben met de coronamaatregelen en er minder fietsverkeer van forenzen was. Om deze reden is het afgelopen jaar ook minder ingezet op weesfietsen en foute fietsen. Daarentegen is wel meer inzet geweest op het verwijderen van wrakfietsen.

2A3.1 Stedelijke jeugdaanpak

Overlast jeugd is sterk gestegen in Leiden (+60 % van 1019 naar 1630). Deze stijging komt overeen met de stijging in de eenheid en is lager dan in heel Nederland (+80%). Door de beperkingen van de coronamaatregelen vervelen jongeren zich en ze zijn meer gaan ‘ hangen’ in de openbare ruimte wat heeft geleid tot de meer overlast.

2A4.2 Planvorming rondom grootschalige risicovolle evenementen

Vanwege de covid-maatregelen hebben er vanaf april 2020 geen grootschalige evenementen plaatsgevonden. Er is wel planvorming en inzet tijdens 2 en 3 oktober gerealiseerd ten behoeve van mogelijke escalaties als reactie op het niet doorgaan van de evenementen. Afgelopen jaar heeft corona ook veel invloed gehad op het voorbereiden van demonstraties. Organisatoren moesten zich aan verschillende extra regels houden en ook bij het faciliteren van de demonstraties is extra inzet van team veiligheid nodig geweest.

2A4.3.Inzet bij rampen en crises

Vanaf maart 2020 was er sprake van een GRIP 4 situatie waardoor er veel extra werkzaamheden waren op het gebied van de crisisorganisatie. Daarbij is ook veel inzet vanuit de gemeente geleverd aan de Veiligheidsregio op allerlei vlakken.

2A4.4. Optimale preventie brandveiligheid

Door de coronacrisis werd de startbijeenkomst van het project de Leidse Zorg Brandveilig verschoven van het voorjaar naar het najaar van 2020. Deze bijeenkomst vond online plaats. Het doel van dit project, waarbij alle zorginstellingen in Leiden zijn betrokken, is een risico gestuurde aanpak van brandveiligheid waarbij wordt gekeken binnen woonlocaties van zorginstellingen met kwetsbare personen naar risico’s die kunnen leiden tot brand en risico’s bij de bestrijding van brand. Naast bouwkundige en technische risico’s gaat het daarbij om risico’s ten gevolge van onveilig gedrag en onvoldoende kennis over hoe te handelen bij incidenten. Tijdens de startbijeenkomst is door alle zorginstellingen, brandweer Hollands Midden en gemeente Leiden commitment uitgesproken voor dit project. In de eerste helft van 2021 worden afspraken vastgelegd en kan het project van start gaan.

2A5.5 Coördinatie vergunningverlening horeca

Door de coronacrisis is het aantal afgegeven vergunningen in 2020 een stuk lager geweest.

2A5.6 Handhaven horecaregelgeving

De horeca is vijf maanden gesloten geweest in 2020 (15 maart – 1 juni en 14 oktober – 31 december) en vervroegd gesloten van 29 september tot 14 oktober. Het aantal waarschuwingen is daardoor in 2020 meer dan gehalveerd.

Verbonden partijen

Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM)

Motieven en doelen deelname GR

Deelname aan de Veiligheidsregio is wettelijk voorgeschreven. In de Veiligheidsregio Hollands Midden werken hulpverleningsdiensten samen aan de veiligheid. Ze bereiden zich voor op rampen en ernstige ongelukken. Daarnaast nemen ze maatregelen om toenemende risico’s beter te beheersen.

De Veiligheidsregio Hollands Midden verzorgt namens de deelnemende gemeenten tevens de brandweerzorg en is verantwoordelijk voor de gemeenschappelijke meldkamer. Deze is samengevoegd met de meldkamer van Haaglanden (de Yp).

Realisatie doelstellingen en prestaties 2019

De Programmabegroting 2019 van de VRHM kent drie programma’s:

  • deelprogramma Staf;
  • deelprogramma Risico- en crisisbeheersing;
  • deelprogramma Brandweerzorg;
  • deelprogramma Bedrijfsvoering;

Meldkamer Brandweer Hollands Midden;Oranje Kolom (Bureau Gemeentelijke Crisisbeheersing)

  • Brandweer en Crisisbeheersing;

De voor deze programma’s beschreven doelen en prestaties zijn grotendeels behaald.

Belangrijkste bestuurlijke mijlpalen 2019

  • Op 20 juni 2019 heeft de gemeenteraad het Regionaal Risicoprofiel 2020-2023 van de VRHM behandeld. De raad heeft geen zienswijze meegegeven aan het Algemeen Bestuur van de VRHM;
  • Op 20 juni 2019 heeft de gemeenteraad de Programmabegroting 2020 van de VRHM behandeld. Als zienswijze is aan het Algemeen Bestuur van de VRHM meegegeven dat de raad niet akkoord is met het begrootte budget voor digitalisering á 325.000 en de verhoogde gemeentebijdrage die daarvan het gevolg is. De raad verzoekt de VRHM eerst beter inzichtelijk te maken welke activiteiten in het kader van de digitale transformatie worden uitgevoerd en welke producten worden opgeleverd voor dit budget. Het Algemeen Bestuur heeft deze zienswijze niet overgenomen;
  • Op 17 december 2019 heeft de gemeenteraad het Regionaal Beleidsplan 2020-2023 van de VRHM behandeld. De raad heeft geen wensen en/of bedenkingen aan de burgemeester meegegeven.

Bijdrage 2019

9.957.357,-

Voor eigenaarsrol, zie paragraaf verbonden partijen

Effectindicatoren bij 2A Veiligheid

Effectindicator

Realisatie

Streefwaarde 2020

Bron

2017

2018

2019

2020

Doel 2A1 Beperken criminaliteit, bewaken democratische rechtsstaat

2A1.a Aantal incidenten huiselijk geweld dat bekend is bij de politie

124

112

112

112

<180

Politie-eenheid Den Haag

2A1.b Aantal geregistreerde incidenten in GIR (Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem)

-

31

28

36

>31

Gemeentelijk Incidenten Registratiesysteem

Doel 2A2 Beperken criminaliteit en overlast in de woonomgeving

2A2.a Aantal overlastmeldingen drugs, burenruzie, geluid

3.300

2.948

3325

4024

<2.900

Politie-eenheid Den Haag

2A2.b Aantal woninginbraken (inclusief pogingen) per 1.000 inw.

1,9

1,6

2,2

 

<2,0

CBS (wsjg.nl - BBV)

2A2.c Percentage inwoners dat in de eigen buurt veel overlast ervaart door dronken mensen op straat

3%

-

5%

-

<3%

Veiligheidsmonitor

2A2.d Percentage inwoners dat in de eigen buurt veel overlast ervaart van drugsgebruik of drugshandel

4%

-

4%

-

<4%

Veiligheidsmonitor

2A2.e Percentage inwoners dat in de eigen buurt veel overlast ervaart van rondhangende jongeren

6%

-

6%

-

<6%

Veiligheidsmonitor

2A2.f Aantal geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners

5,8

5,9

5,5

5.4

<5,5

CBS (wsjg.nl - BBV)

2A2.g Aantal (brom)fietsdiefstallen

1.409

1.222

1.092

920

<1.425

Politie-eenheid Den Haag

2A2.h Overlastmeldingen gerelateerd aan personen met verward gedrag

888

1.069

1043

1124

<1.000

Politie-eenheid Den Haag

Doel 2A3 Beperken jeugdoverlast en criminaliteit

2A3.a Aantal incidenten overlast door jeugd

1.444

960

1.019

1630

<950

Politie-eenheid Den Haag

2A3.b Aantal HALT verwijzingen per 10.000 jongeren

176

153

174

240

200

Bureau HALT (wsjg.nl - BBV)

2A3.c Aantal vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte per 1.000 inwoners

6,7

6,5

6,9

5.3

<5,0

CBS (wsjg.nl - BBV)

Doel 2A4 Optimale preventie en aanpak branden, rampen en crises

2A4.a Aantal brandmeldingen (geen brandstichting)

224

246

239

 

<220

Politie-eenheid Den Haag

2A4.b Aantal brandstichtingen

39

32

29

26

<35

Politie-eenheid Den Haag

Doel 2A5 Veilig ondernemen en veilig uitgaan

2A5.a Percentage inwoners stadsdeel Midden dat in eigen buurt veel overlast ervaart door horecagelegenheden

7%

-

7%

-

<7%

Veiligheidsmonitor

2A5.b Percentage inwoners dat vaak overlast heeft van evenementen

3%

-

4%

-

<3%

Veiligheidsmonitor

2A5.c Percentage inwoners van stadsdeel Midden dat vaak overlast heeft van evenementen

8%

-

13%

-

<8%

Veiligheidsmonitor

2A5.d Aantal incidenten overlast evenementen

21

12

21

5

<21

Politie-eenheid Den Haag

2A5.e Aantal geweldsincidenten in het uitgaansgebied

205

253

226

161

<100

Politie-eenheid Den Haag

2A5.f Aantal bedrijfsinbraken

110

163

164

115

<200

Politie-eenheid Den Haag

2A5.g Aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners

2,6

3,0

3,4

 

<3,0

CBS (wsjg.nl - BBV)

Een overzicht van realisatie- en streefwaarden van de indicatoren (ook uit vorige begrotingen) staat op LeideninCijfers. De Veiligheidsmonitor vindt alleen in oneven jaren plaats.

Kaderstellende beleidsstukken

In 2020 zijn voor het Programma Veiligheid geen kaderstellende beleidstukken vastgesteld:

Programmabudget

Veiligheid
bedragen x 1.000,-

 

Rekening
2019

Begroting
2020

Wijziging
Begroting

Begroting 2020
na wijziging

Rekening
2020

Verschil
2020

Veiligheid

Lasten

12.808

13.790

7

13.797

13.631

165

 

Baten

-858

-1.107

-13

-1.121

-1.090

-31

Saldo

 

11.949

12.682

-7

12.676

12.541

135

Programma

Lasten

12.808

13.790

7

13.797

13.631

165

 

Baten

-858

-1.107

-13

-1.121

-1.090

-31

Saldo van baten en lasten

 

11.949

12.682

-7

12.676

12.541

135

Reserves

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-127

-100

0

-100

-100

0

Mutaties reserves

 

-127

-100

0

-100

-100

0

Resultaat

 

11.823

12.582

-7

12.576

12.441

135

Reserves programma 2
bedragen x 1.000,-

 

Rekening
2019

Begroting
2020

Wijziging
Begroting

Begroting 2020
na wijziging

Rekening
2020

Verschil
2020

Reserve Sociaal Domein P2

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

0

-100

0

-100

-100

0

Saldo

 

0

-100

0

-100

-100

0

Reserve gemeentelijk deel GSB OGGZ P2

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-127

0

0

0

0

0

Saldo

 

-127

0

0

0

0

0

Totaal

Toevoeging

0

0

0

0

0

0

 

Onttrekking

-127

-100

0

-100

-100

0

Reserves programma 2

 

-127

-100

0

-100

-100

0

Toelichting op beleidsterreinen met financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > 250.000

Veiligheid
Er zijn geen relevante afwijkingen.

INVESTERINGEN

Overschrijdingen op investeringskredieten
Binnen dit programma zijn per 31-12-2020 geen overschrijdingen op investeringskredieten.

Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening
Binnen dit programma zijn geen investeringskredieten ouder dan drie jaar.