Inleiding
In de begroting en rekening maken we onderscheid tussen specifieke en algemene dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn bijvoorbeeld opbrengsten voor het ophalen van afval, het verstrekken van vergunningen, het onderhouden van het riool en het vertrekken van reisdocumenten. Zij hangen samen met een concreet beleidsveld en staan opgenomen in de betreffende programma’s. Deze dekkingsmiddelen verlagen het saldo van lasten en baten op de betreffende programma’s in de begroting.

Anders dan de specifieke dekkingsmiddelen zijn de algemene dekkingsmiddelen vrij te besteden. Dit is niet aan een bepaald programma of doel gebonden. De algemene dekkingsmiddelen leveren de financiële dekking van de bestedingen van de programma’s 1 tot en met 10 en zijn ingedeeld naar de voorgeschreven categorieën en onvoorzien.

Lokale heffingen
In de paragraaf Lokale heffingen is een toelichting gegeven op de opbrengst van belastingen en is aangegeven welk beleid we voor de verschillende belastingen voeren. De kosten van invordering van de belastingen en de waardebepaling van de onroerende zaken zijn geraamd in programma 1 Bestuur en dienstverlening.

Algemene uitkering uit het gemeentefonds
Jaarlijks ontvangt elke gemeente volgens het in de Financiële verhoudingswet opgenomen verdeelstelsel een uitkering uit het gemeentefonds. Het verdeelstelsel houdt rekening met onderlinge verschillen in de kosten waar de gemeenten voor staan en met verschil in draagkracht van de gemeenten (de belastingcapaciteit).
De algemene uitkering is bestemd voor de bekostiging van autonome taken van de gemeente. Dat zijn taken die veelal dicht bij de burger liggen. De grootte van het gemeentelijk aandeel is voor de gemeenten een gegeven, maar die zijn vrij in het besteden daarvan.

De groei of krimp van het gemeentefonds is vanaf 2024 gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) voor groei economie en prijzen. De oude samen 'trap-op-trap-af-afspraak' is in 2024 komen te vervallen.

Dividend
De belangrijkste deelnemingen van Leiden zijn netwerkbedrijf Alliander NV, Duinwaterbedrijf Zuid-Holland (DUNEA) en NV Bank voor Nederlandse Gemeenten. De ontvangen dividenden worden bij de prestatie van deze deelnemingen verantwoord.

Financiële functie
In de paragraaf Financiering gaan we in op de financiering van de gemeente en de ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt. Voor een uitgebreide toelichting op de ontwikkeling van het resultaat op geldleningen verwijzen wij naar die paragraaf.

Overige algemene dekkingsmiddelen­
De overige algemene dekkingsmiddelen zijn de stelposten concern, oninbare vorderingen, saldi kostenplaatsen bedrijfsvoering, plankosten en stelpost energie.

• Op stelposten concern zijn de budgetten en taakstellingen opgenomen die nog niet direct aan een specifieke prestatie kunnen worden toebedeeld. Leiden streeft er naar (conform een eis van de provincie) om zo min mogelijk en zo kort mogelijk stelposten in de begroting op te nemen. Als een stelpost niet concreet en realiseerbaar is, dan kan de toezichthoudende provincie oordelen dat deze niet bijdraagt aan een structureel sluitende begroting en meerjarenraming. Wij voeren regelmatig overleg met de provincie over de voortgang en invulling van de stelposten.
• Oninbare vorderingen is de mutatie op de voorziening oninbare vorderingen voor de vorderingen op reguliere debiteuren en de vorderingen op (ex-)bijstandsgerechtigden.
• Op saldi kostenplaatsen bedrijfsvoering staan de lasten en baten die volgens de systematiek niet rechtstreeks ten gunste of ten laste van prestaties binnen de programma's kunnen worden gebracht. Een eenduidige en integrale kostenverdeelsystematiek deelt zo lasten en baten van (ondersteunende) afdelingen toe aan de prestaties en dus aan de programma's.
• Het budget voor de plankosten definitiefase komt voort uit de Uitvoeringsregels financien college B&W, artikel 5.
• Stelpost Energie: op de stelpost energielasten was € 2,8 miljoen beschikbaar om financiële ontwikkelingen in energieprijzen op te vangen. Bij de Kaderbrief 2025–2029 is het budget structureel verdeeld over de verschillende organisatieonderdelen. Ze hebben een beroep gedaan op dit budget, waardoor de stelpost in 2025 nagenoeg volledig is ingezet. Uit de analyse van de energielasten blijkt dat het toegekende budget vanuit de stelpost volledig is besteed aan hogere energielasten dan eerder begroot. De totale energielasten voor de gemeente in 2025 bedraagt daarmee € 8,1 miljoen. Ten opzichte van 2024 is er € 0,2 miljoen minder aan energielasten uitgegeven.

Budget

Decade Include: Jaarrekening

Decade Include: Jaarrekening

ALGEMENE MIDDELEN

Toelichting op financiële afwijkingen (op de lasten en/of baten) > € 250.000.

Belastingopbrengsten
De OZB niet-woningen eigenaren komt € 0,5 miljoen lager uit doordat een aantal aanslagen uit voorgaande jaren verminderd moest worden. Het gaat hierbij onder andere over woon/zorgcomplexen die niet meer als niet-woningen mogen worden aangeslagen, maar als woning.

Algemene uitkeringen gemeentefonds
De algemene uitkering komt € 1,6 miljoen hoger uit dan geraamd, onder andere door uitkeringen voor taakmutaties (€ 1,4 miljoen) in de decembercirculaire 2025.

Aan de lastenkant staat het restant van de stelpost indexering (€ 1,4 miljoen) die niet aangewend hoefde te worden.

Saldo financieringsfunctie
In het budget is rekening gehouden met een rentelast van drie maanden op een, nog aan te trekken, langlopende geldlening. De financieringsbehoefte ontstond pas in december en is toen tijdelijk ingevuld met kortlopende financiering (kasgeld). Het is de verwachting dat de langlopende geldlening in 2026 aangetrokken gaat worden. Omdat de financieringsbehoefte later ontstond, is er voordeel op de rentelasten ontstaan van € 350.000.

Overige algemene dekkingsmiddelen
Het voordeel op de lasten van € 1,3 miljoen wordt veroorzaakt door :

• Een voordeel van € 1,7 miljoen op de bijdrage, die wordt gedekt door onttrekking aan de reserve bedrijfsvoering plankosten, aan diverse kredieten in de definitiefase van een project. Omdat dergelijke kredieten jaaroverschrijdend kunnen zijn, blijft de bijdrage beschikbaar in 2026.
• Een nadeel van € 820.000 door de (incidentele) verhoging van de Voorziening dubieuze debiteuren, met name doordat meer vorderingen in het parkeerdomein als oninbaar worden beoordeeld.
• De gemeentebrede budgetten voor personele lasten met betrekking tot voormalig personeel, arbeidsongeschiktheid en vervroegde uittreding geven een voordeel van € 215.000. Tegenover dit voordeel aan de lastenkant staat een nadeel aan de batenkant van € 175.000.

RESERVES
Toelichting op afwijkingen reserves > € 250.000.

Bedrijfsvoeringsreserve concern
In 2025 is aan de bedrijfsvoeringsreserve ruim € 1,9 miljoen minder onttrokken dan begroot. Het begrote budget van € 1,9 miljoen voor de invoering van het nieuwe financieel systeem en € 38.000 voor het Strategisch Huisvestingsplan zijn in 2025 niet besteed. De besteding van deze budgetten zal in 2026 plaatsvinden.

Reserve bedrijfsvoering plankosten
De jaarlijkse onttrekking aan de reserve is afhankelijk van de gemaakte kosten in de definitiefase van de ruimtelijke projecten. De onderschrijding van de begrote onttrekking met € 1,7 miljoen is het bedrag dat de projectleiders de komende jaren nog aan plankosten verwachten te moeten maken voor projecten in de definitiefase.

CR Reserve egalisatie kapitaallasten
De SQL-servers die momenteel in gebruik zijn, worden vanaf juli 2022 niet meer ondersteund door Microsoft. Het is daarom noodzakelijk om de verouderde SQL-servers te vervangen en gelijktijdig de databases te migreren om de beveiligingsrisico’s te beperken. Hiervoor was een onttrekking uit deze reserve begroot. Dit bedrag is niet volledig besteed doordat het project doorloopt in 2026. Daarmee was het niet nodig om het volledige bedrag aan de reserve te onttrekken.

CR Reserve bedrijfsvoering Centrumregeling
De hogere storting van € 1,9 miljoen betreft het resultaat van de centrumregeling exclusies bestemmings en overhevelingsvoorstellen. Dit bedrag wordt conform de afspraken met de partnergemeenten gestort in deze reserve zodat het in volgende jaren kan worden ingezet voor kwaliteitsverbeteringen in de bedrijfsvoering.
Er is voor € 397.000 minder onttrokken voor kwaliteitsverbeteringen dan begroot. Dit betreft:

• Voor het project stabiliteit en veiligheid was een grote onttrekking begroot. Een deel van de kosten betrof het uitbreiden van de personele bezetting. De kosten van deze personele bezetting zijn € 277.000 lager uitgevallen.
• Voor de projecten Artificial Intelligence, invoering Leermanagementsysteem en het nieuwe werving en selectiesysteem zijn de projectkosten in 2025 € 120.000 lager uitgevallen. Deze kosten worden naar verwachting in 2026 alsnog gemaakt.

INVESTERINGEN

Overschrijdingen op investeringskredieten

7102188 PDF Herinrichting muziekeducatie
Het krediet PDF Herinrichting muziekeducatie is met € 170.000 overschreden, het tekort is gedekt vanuit de reserve plankosten. De definitiefase van het project is afgerond, het krediet wordt afgesloten in 2026.

Toelichting op investeringskredieten die worden afgesloten met een opvallend overschot
Er zijn geen relevante afwijkingen.

Toelichting op investeringskredieten ouder dan drie jaar die niet afgesloten worden bij de jaarrekening

7102323 PDF Uitbr. volkstuinen Oostvlietpolder
In mei 2023 is gestart met het project Uitbreiding volkstuinen Oostvlietpolder. Na een voortvarende start trad er stagnatie op, omdat de tuinverenigingen een ander beeld hadden bij de uitbreiding dan volgens het bestemmingsplan en de uitgangspunten van de gemeente mogelijk was. Na meerdere bestuurlijke overleggen werd duidelijk dat het voor de tuinverenigingen wezenlijk was, dat eerder aangenomen moties van tafel gingen alvorens verder te kunnen. De gemeente gaat nu in gesprek met een andere tuinvereniging (Ons Buiten). Dit heeft vertraging in het proces gegeven. Alles is er nu op gericht om eind 2026 tot aanleg van de tuinen over te gaan. Er is een collegevoorstel ingediend om het budget op te hogen vanuit de reserve plankosten, om het ontstane tekort te dekken.

710233 PDF Nieuwbouw Stadswerf
Voor de definitiefase van het project Nieuwbouw Stadswerf is een krediet vanuit het hoofdkrediet Plankosten definitiefase beschikbaar gesteld. Naar verwachting wordt eind 2026 een besluit "aanvraag voorbereidingskrediet ontwerpfase" aan uw raad voorgelegd.