Jaarstukken 2020

Financiering

Inleiding
In de paragraaf financiering lichten we de ontwikkelingen en beleidskeuzes toe voor 2020 in een onderdeel "algemene ontwikkelingen" en een onderdeel "ontwikkelingen gemeente Leiden". Onder de "algemene ontwikkelingen" komen de renteontwikkelingen en eventuele ontwikkelingen van de wet- en regelgeving aan de orde. De "ontwikkelingen gemeente Leiden" richten zich specifiek op de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de financiering van de gemeente Leiden.

Algemene ontwikkelingen

Renteontwikkelingen ­
De gemiddelde kapitaalmarktrente (= langlopende financiering) voor rentevaste en lineaire leningen met een looptijd van twintig jaar is over 2020 uitgekomen op 0,41%. In 2019 was de gemiddelde rente 0,78%. De rente laat in de eerste maanden van 2020 een daling zien. In maart stijgt de rente sterk als gevolg van de start van de Coronacrisis. In de maanden na maart daalt de rente naar wederom een zeer laag niveau.

De rente op de geldmarkt (= kortlopende financiering) wordt voornamelijk bepaald door het rentebeleid van de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB gebruikt de rentestand om te sturen op de inflatie. Het belangrijkste tarief van de ECB is de herfinancieringsrente. De herfinancieringsrente is in 2020 niet aangepast (0%). De depositorente die de ECB hanteert is voor de geldmarkt de ondergrens. De depositorente is in 2020 niet aangepast (-0,5%), met als gevolg lage rentetarieven op (kas)geldleningen met een korte looptijd.

Ontwikkelingen gemeente Leiden


Beleidsverantwoording treasury

In de financiële verordening (RV 20.0141) zijn de kaders voor de treasuryfunctie door de Raad bepaald.

Met als doel het renterisico te beperken, was gedurende 2020 het beleid erop gericht om zoveel mogelijk de kortlopende schuld om te zetten naar een langlopende schuld. De rente staat op een historisch laag punt en het risico op rentestijging is altijd aanwezig. Als er een financieringsbehoefte ontstaat, dan wordt deze ingevuld met langlopende financiering.

Kasgeldlimiet

De gemiddelde vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze kasgeldlimiet in 2020 weergegeven:

Omschrijving

Gemiddelde netto vlottende schuld

Kasgeldlimiet

Ruimte (=+) of Overschrijding

eerste kwartaal 2020

64.032

46.551

-17.481

tweede kwartaal 2020

43.897

46.551

2.654

derde kwartaal 2020

2.876

46.551

43.675

vierde kwartaal 2020

28.101

46.551

18.450

Bedragen x 1.000,-

Over het eerste kwartaal is de kasgeldlimiet overschreden. In het tweede kwartaal is de kortlopende schuld afgenomen als gevolg van het aantrekken van twee langlopende geldleningen. De overschrijding van de kasgeldlimiet heeft geen gevolgen. De wet FIDO schrijft voor dat de toezichthouder vooraf geïnformeerd moet worden als de kasgeldlimiet drie opeenvolgende kwartalen wordt overschreden.

Renterisiconorm

Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de ontwikkeling van deze renterisiconorm in 2020 weergegeven:

Omschrijving

2019

2020

Begrotingstotaal (primitief)

528.104

547.662

Wettelijk percentage

20%

20%

Renterisiconorm

105.621

109.532

Bedrag waarover renterisico wordt gelopen (aflossingen)

27.971

30.376

Ruimte onder renterisiconorm

77.650

79.156

Bedragen x 1.000,-

Het bedrag aan langlopende leningen, waarover de gemeente Leiden een renterisico liep, blijft ruimschoots binnen de wettelijke norm (volgens de wet FIDO), zoals blijkt uit de tabel.

Financiering

De ontwikkeling van de leningenportefeuille is in onderstaande tabel gegeven. De stand van de leningenportefeuille is ook terug te vinden bij de toelichting op de balans.

Ontwikkeling leningenportefeuille 

Bedrag

Stand per 1 januari 2020

395.143

Nieuwe leningen

90.000

Reguliere aflossingen

-30.376

Vervroegde aflossingen

0

Stand per 31 december 2020

454.767

Bedragen x 1.000,-

In 2020 zijn twee langlopende geldleningen aangetrokken met een gezamelijke hoofdsom van 90 miljoen. Het aantrekken van nieuwe langlopende financiering was noodzakelijk gezien de uitgaven aan de investeringen die in 2020 hebben plaatsgevonden.

Instelling

Bedrag

Periode

Rente

Bank Nederlandse Gemeenten

45.000.000

14-04-2020 t/m 14-04-2040

0,62%

Provincie Noord-Brabant

45.000.000

14-04-2020 t/m 14-04-2040

0,56%

­Rentemethodiek en renteresultaat­
Voor de toerekening van de rentelasten maakt de gemeente Leiden gebruik van de rente-omslagmethode. Het totaal van de rentelasten wordt ‘omgeslagen’ over het geheel van de investeringen. De rentelasten betreffen het totaal van de rentelasten op de langlopende geldleningen en de kortlopende financiering minus de renteopbrengsten van overtollige middelen en verstrekte geldleningen.

Door toepassing van de rente-omslagmethode worden de rentelasten aan de hand van de stand van de investeringen toegerekend aan de prestaties in de programmabegroting. De achterliggende gedachte is hierbij dat de gehanteerde omslagrente een reëel percentage is. Zodra de afwijking tussen de gehanteerde omslagrente en de werkelijke rentelast te groot wordt, dan dient de gehanteerde omslagrente aangepast te worden.

Hieronder een overzicht van het renteresultaat:

 

Renteresultaat

  

2020

a

De externe rentelasten

5.342

  

b

De externe rentebaten

-309

  
 

Saldo rentelasten en rentebaten

 

5.033

 

c1

De rente doorberekend aan de grondexploitatie

-316

  

c2

De rente van projectfinanciering richting het taakveld

-22

  

c3

De rentebaat van doorverstrekte leningen richting het taakveld

22

  
 

Saldo aan taakvelden toe te rekenen externe rente

 

-316

 

d1

Rente over eigen vermogen

-

  

d2

Rente over voorzieningen

-

  
 

Saldo rente over het eigen vermogen en de voorzieningen

 

0

 
 

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

  

4.717

 

Totaal aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag)

  

-5.425

 

Renteresultaat op het taakveld Treasury (-/- = voordeel)

  

-708

Doordat er een verschil is tussen het gehanteerde omslagpercentage en het werkelijke percentage ontstaat er een renteresultaat. Omdat het renteresultaat over 2020 hoger zou uitkomen dan de wettelijke norm (Besluit Begroting en Verantwoording) is bij de tweede oortgangsrapportage besloten om de omslagrente voor 2020 te verlagen van 1% naar 0,70%.

Het gerealiseerde renteresultaat (na wijziging van de omslagrente) van €708.000 voordelig betekent dat de gehanteerde omslagrente van 0,70% hoger is dan het werkelijke percentage. Er wordt €708.000 meer rente doorberekend naar de activa, dan dat er daadwerkelijke aan rente wordt betaald aan de geldverstrekkers. Het verschil bevindt zich binnen de gestelde bandbreedte, wat betekent dat een reëel rentepercentage wordt toegerekend aan de activa.

Begrotingsaanpassingen
In de Kaderbrief 2020 - 2024 is voor 2020 een voordeel gemeld op Treasury van 1.837.000. De begroting is hierop aangepast. In de 2e voortgangsrapportage 2020 is een aanvullend voordeel gemeld van € 301.485. De begroting is hierop eveneens aangepast. Het gemelde voordeel is hoofdzakelijk het gevolg van een gewijzigde financieringsbehoefte ten opzichte van de begroting. Het verschil in financieringsbehoefte wordt vooral veroorzaakt doordat investeringen die gepland stonden voor 2020, zijn doorgeschoven naar latere jaren. Daarnaast was in 2020 de marktrente lager dan begroot, wat lagere rentelasten tot gevolg heeft gehad. Bij de Jaarrekening 2020 heeft het taakveld Treasury, ten opzichte van de gewijzigde begroting, een positief resultaat van 445.000. Dit betreft hoofdzakelijk door de Belastingdienst betaalde heffingsrente over onterecht (vooraf)betaalde belasting.

Schatkistbankieren ­
Gedurende 2020 was het een aantal keren nodig om geld af te storten in 's Rijks schatkist om binnen de gestelde doelmatigheidsdrempel te blijven.
Conform de vereisten in het BBV (art 52c) is in de toelichting op de balans het drempelbedrag vermeld en, per kwartaal, het bedrag aan middelen dat de gemeente Leiden buiten ’s Rijks schatkist heeft aangehouden.

Overig 

Complexe financiële producten
De gemeente Leiden maakt geen gebruik van complexe financiële producten zoals derivaten.

Geldstromenbeheer
De betalingen van de gemeente vinden zo veel mogelijk via de BNG plaats omdat door de BNG de kortlopende financieringsbehoefte voor de gemeente Leiden wordt afgedekt. Met de BNG is daartoe een ruime kredietfaciliteit van 75 miljoen overeengekomen. Via de ING worden een aantal bulkmutaties afgehandeld.