Ga naar boven

Bijzonder programma Transformatie Sociaal Domein

Ontwikkelingen in 2016
Met het Bijzonder Programma Transformatie is in 2016 vormgegeven aan de doorontwikkeling in het sociaal domein. Een hele opgave met alle veranderingen in het sociaal domein.
Zoals gesteld in de begroting is de uitdaging van de transformatie om door middel van innovatieve oplossingen, met zo nodig incidentele investeringen, bij te dragen aan een krachtigere samenleving. Hiermee dient het bijzonder programma Transformatie ook bij te dragen aan een structurele besparing in het sociaal domein, wat aansluit bij de bezuinigingsopgave die de drie decentralisaties per 2015 aan de lokale overheid heeft gesteld.

Visie op de Transformatie
Eind 2015 is de Transformatieagenda van het sociaal domein vastgesteld. Met deze agenda geeft het gemeentebestuur richting aan het proces van veranderen, met de volgende uitgangspunten:

  • van oplossen problemen naar voorkomen problemen
  • van zorgen voor naar zorgen dat
  • van individueel naar collectief
  • van professioneel naar netwerk en eigen kracht
  • van aanbod naar aansluiten
  • van overnemen naar overlaten
  • van regel-gestuurd naar waarde-gestuurd

In de Visie op de Transformatie (RV16.0027) is in 2016 nader invulling gegeven aan de wijze waarop met deze kaders gewerkt wordt. Het is geen duidelijk stappenplan, maar beschrijft de manier waarop de gemeente samen met partners in de stad en inwoners het lerende veranderproces wil doorlopen. Transformatie is een proces om maatschappelijke veranderingen vorm te geven en daarop proactief te reageren. Het gaat over fundamenteel anders denken, anders moeten, anders willen en anders doen. Het is een diepgaande verandering, die ook onzekerheden met zich meebrengt. Als gemeente willen we ruimte en richting geven, verkennen en stimuleren, samenwerken en aansluiten, en uiteindelijk borgen. Het moet de komende jaren maatschappelijke organisaties, ambtenaren, inwoners en andere bij het sociaal domein betrokkenen een kader bieden om veranderingen in het sociaal domein vorm te geven.

Aanpak Transformatie
Er is door het programmateam dat per april operationeel was, ingezet op het aanjagen van verandering. Veel inzet is gepleegd in het spreken met initiatiefnemers, wijkverenigingen, en maatschappelijke organisaties. Doel daarvan was om de projectaanvragen daadwerkelijk transformatief te maken. Begin 2016 is aan de visie handen en voeten gegeven door vanuit drie brede thema’s aan de slag te gaan: mijn buurt, mijn dag, mijn vitaliteit. Lopende projecten en nieuwe projecten zijn hieraan gekoppeld. Hier is over geïnformeerd in de eerste voortgangsrapportage (brief aan de raad 7 juni 2016, Z/16/307219). Vanaf dit moment konden nieuwe projecten worden aangevraagd door maatschappelijke partners, waarin zij duiden in welke mate de activiteit een bijdrage levert aan de transformatie, binnen de thema’s en met de 12 Leidse sleutels voor Transformatie als kaders.

1. Samen met andere (organisaties), co-creatie, verbindend. Het is een pre als initiatieven samen met inwoners tot stand komen of als een project een initiatief van inwoners is.
2. Het is duidelijk wat er morgen anders is dan nu. Het is innovatief/vernieuwend en concreet en het draagt bij aan de visie op de transformatie.
3. Het transformatiebudget financiert tijdelijk: er is een plan voor borging/financiering erna.
4. Het is inzichtelijk wat het oplevert (bij voorkeur financieel).

Eind 2016 is TNO gevraagd om te onderzoeken in welke mate deze vorm van projectmatig werken een effectieve bijdrage levert aan de transformatie van het sociaal domein. Hierbij wordt gekeken naar de manier van werken en naar de inzet van de Leidse sleutels voor de transformatie. De resultaten worden in het tweede kwartaal van 2017 verwacht.

Een belangrijke stap in 2016 was het opstarten van het Sleutelteam. In de tweede voortgangsrapportage (brief aan de raad 27 september 2016 Z/16/307219) is dit toegelicht. Aan de thematische indeling is ‘mijn gemeente’ toegevoegd, met als doel de veranderingen binnen de gemeentelijke organisatie ook in te bedden. Dit is geconcretiseerd met het Sleutelteam. Het Sleutelteam biedt een ‘maatwerkmethode’ bij het doorbreken en oplossen van gestagneerde casuïstiek waarin de burger centraal staat. Het is een voorbeeld voor de verandering in ‘van zorgen voor naar zorgen dat’ en ‘van regelgestuurd naar waardegestuurd’. De mens staat centraal.

In november vond de Preventieconferentie plaats in de Stadsgehoorzaal te Leiden. Veel organisaties vanuit zorg & welzijn waren hier aanwezig, centraal stond het leren van elkaar en het creëren van nieuwe verbindingen, belangrijk in de visie op de Transformatie. Op het programma stond dus zowel een presentatie van de GGD over de gezondheidssituatie in Leiden, een beschouwing van de ontwikkelingen op Volksgezondheid een oud hoogleraar Public Health, als een korte pitch van het bewonersinitiatief uit de Profburgwijk rond het vraagstuk langer zelfstandig wonen.

Eind 2016 is de verbinding gelegd met vraagstukken in het wijkgerichte werken en het experimenteren met nieuwe manier van werken en leren. Het realiseren van een nieuwe ‘Lerende cyclus’ en een andere manier van werken komt in 2017 tot uiting met diverse actie-onderzoeken. In de wijk, rond een concreet vraagstuk, waarin inwoners, organisaties en de gemeente samen tot oplossingen komen en tegelijkertijd leren van het proces. Dit is een van de projecten die in 2016 zijn voorbereid, maar waarvan de uitvoering (en de middelen) pas in 2017 gerealiseerd wordt.

In het kader van innovatie vormt de samenwerking met de kennispartners in Leiden een nieuwe manier voor het bijdragen aan het programma. Via academische werkplaatsen (Jeugd, WMO) werkt de gemeente al samen met kennisinstellingen (zoals LUMC, Hogeschool Leiden) en aanbieders (Radius, Libertas, GGD) in de uitdagingen van het sociaal domein. Ook hier is financiering vanuit het Transformatiebudget aan de orde. Om hier een versterking op aan te brengen zijn de kansen voor het verbindingen tussen zorg&welzijn en kennis onderzocht. Met de aanbevelingen uit dit onderzoek - werken we aan het ophalen van de vragen uit de praktijk en de verspreiding en toepassing van kennis - wordt in 2017 verder gegaan.

Naast bovengenoemde kent het programma Transformatie een grote diversiteit aan projecten die bijdragen aan het realiseren van de Transformatiedoelstelling, waaronder ook:

  • Realisatie BUUV; realisatie van informele netwerken en vraag en aanbod hulpvragen;
  • Debt to No debt; opstarten fonds voor jongeren met schulden;
  • Welzijn op recept; doorverwijzing (‘recept’) van huisarts naar welzijn;
  • Inburgering statushouders; extra financiële impuls aan Project JAS;
  • Invoering Piëzomethodiek; organisaties werken volgens een stapsgewijze methodiek die uitgaat van eigen kracht en participatie op maat;
  • Regelluw re-integreren; versterken zelfredzaamheid van klanten bij W&I;
  • Project DOOR (participatiemedewerker); ondersteuning aan klanten bij W&I met grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Financiën Drie Decentralisaties

Overzicht 3D budget

Onderstaande tabel geeft op hooflijnen inzicht in de financiële stand van zaken rondom de 3 D's, inclusief de bestaande taken op het gebied van de Wmo. De realisatie 2016 is afgezet tegen de (aangepaste) ramingen van de budgetten in de begrotingsprogramma's. Ook wordt op hoofdlijnen een beeld gegeven van de meerjarenramingen 2017 t/m 2020, inclusief de in de junicirculaire 2016 opgenomen mutaties in de integratie uitkering Sociaal domein en de integratie uitkering Wmo. De opzet is met het overzicht jaarlijks op basis van voortschrijdend inzicht in de realisatie aan te geven of de financiële doelstelling van het programma (opvangen rijksbezuinigingen) wordt gerealiseerd.

(-/- = voordeel)

 

 

 

 

meerjarenraming

Oorspron-kelijke raming 2016

Raming 2016 (na 2e berap)

Realisatie 2016

Verschil

2017

2018

2019

2020

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jeugd

 

 

 

 

 

Jeugd- en gezins teams

3.795

3.989

4.085

96

4.004

3.681

3.681

3.681

Specialistische zorg

17.309

18.577

19.068

491

18.876

18.799

18.474

18.152

Pgb Jeugd

2.003

2.503

1.688

-816

1.861

1.861

1.861

1.361

Diversen (o.a.uitvoeringskosten)

196

340

530

190

374

374

374

374

 

 

 

sub-totaal

23.303

25.410

25.371

-39

25.116

24.716

24.390

23.569

 

 

 

WMO (nieuw)

 

 

 

 

 

Beschermd wonen ZIN

18.029

23.693

24.663

970

26.755

27.949

28.639

28.570

Beschermd wonen Pgb

4.004

3.129

2.655

-474

4.004

4.004

4.004

4.004

Begeleiding individueel

4.727

3.111

3.954

842

4.636

3.874

3.765

3.765

Begeleiding groep

2.000

2.535

2.665

130

2.000

2.000

2.000

2.000

Begeleiding Pgb

2.000

1.440

1.371

-69

2.000

2.000

2.000

2.000

Financiele maatwerkvoorziening

1.151

681

645

-36

1.091

1.091

1.091

1.091

Eigen bijdrage (oud en nieuw)

-950

-2.138

-2.194

-56

-3.713

-3.713

-3.713

-3.713

Diversen (o.a. clientondersteuning, mantelzorg, inloop ggz, wijkteams

4.163

3.637

3.601

-37

3.760

2.892

2.892

2.892

 

 

 

sub-totaal

35.125

36.089

37.359

1.270

40.533

40.097

40.678

40.610

 

 

 

WMO (oud)

 

 

 

 

 

Huishoudelijke ondersteuning

10.232

5.441

7.108

1.666

9.060

9.060

9.060

9.119

Overige Wmo

5.100

4.092

3.777

-315

2.312

3.274

3.412

3.412

 

 

 

sub-totaal

15.333

9.534

10.885

1.351

11.372

11.334

12.472

12.531

 

 

 

Participatie

 

 

 

 

 

Wsw

17.167

17.557

16.789

-767

12.338

11.028

10.133

10.133

Nieuwe en klassieke doelgroepen

6.489

5.678

5.301

-377

4.830

4.784

4.993

4.993

Mutatie reserves

-792

-1.148

-980

169

-754

0

0

Overhead

6.208

6.208

6.208

6.208

 

 

 

sub-totaal

22.864

22.086

21.111

-975

22.622

22.020

21.334

21.334

 

 

 

Totalen (lasten)

96.624

93.118

94.726

1.607

99.643

99.167

98.874

98.043

Bedragen * € 1.000

Realisatie 2016

Ten opzichte van de 2e bestuursrapportage is er op het geheel van de 3D budgetten sprake van een overschrijding. Op onderdelen van de 3 D budgetten zijn er verschillen. Op de oorzaken hiervan wordt elders ingegaan; zie hiervoor de toelichting op de verschillenanalyse bij de betreffende programmabudgetten.

Meerjarenbeeld 2017 t/m 2020

De ramingen van de budgetten in het meerjarenbeeld zijn gebaseerd op de begroting 2017. De in de septembercirculaire 2016 opgenomen structurele kortingen vanaf 2017 als gevolg van het herinstromen van cliënten in de Wet langdurig zorg (Wlz) zijn nog niet verwerkt. Deze budgetkorting bedraagt voor de Jeugdhulp ca. € 0,5 miljoen en voor Wmo nieuwe taken ca. € 0,6 miljoen.

Ten opzichte van de realisatie 2016 neemt het geheel van de budgetten voor de 3D taken en bestaande Wmo taken in 2020 met ruim € 3,3 miljoen toe. Onderstaande afbeelding laat zien dat er verschillen zijn tussen de divere beleidsterreinen; voor Jeugd is er sprake van een afname met ca. € 1,8 miljoen, terwijl het budget voor Wmo ten opzichte van de realisatie met ca. € 4,9 miljoen toeneemt en voor participatie met ca € 0,2 miljoen. Het overgrote deel van de toename heeft overigens betrekking op Beschermd wonen (regiomiddelen).

Transformatiebudget

Het transformatiebudget is gevormd uit de Reserve zachte landing 3D's. In de kaderbrief 2016 -- 2018 is € 8 miljoen beschikbaar gesteld voor de transformatie, waarvan bij RV 15.0135 € 1 miljoen extra is gereserveerd voor mogelijk risico's. De bijdragen voor het tijdelijke (transitie) fonds Jeugdhulp Rijnland zijn tot een bedrag van € 0,7 miljoen gedekt uit de reserve zachte landing 3D's. Rekening houdend met het in 2016 bestede budget (ca. € 1,1 miljoen) is er nog
€ 5,2 miljoen beschikbaar voor het verder vormgeven van de transformatie.

Kaders die meegegeven zijn bij de besteding van de Reserve zachte landing 3D's zijn:

  • de reserve is beschikbaar voor zowel transitiekosten als overige uitgaven aan de (nieuwe) beleidstaken vanuit de drie decentralisaties (jeugdzorg, uitbreiding Wmo en participatiewet);
  • de reserve dient niet voor het dekken van overschrijdingen op het inkomensdeel van het participatiebudget. Dit is immers geen nieuwe taak en de risico's hiervan zijn al meegenomen in het weerstandsvermogen.

In de 2e voortgangsrapportage Transformatie Sociaal Domein is de Raad geïnformeerd over de voortgang van de transformatie. Het realiseren van sociale innovatie vraagt tijd en aandacht om kwalitatief goede experimenten te ontwikkelen en tot uitvoering te brengen die leiden tot het behalen van de doelstelling van het programma. Het gaat dan om projecten die passen bij de sleutels voor transformatie, bijvoorbeeld duurzaam en ontwikkeld door of met inwoners. De echte transformatie, gericht op de sleutels voor transformatie, is een beweging in de stad die al wel op gang komt, maar die nog verdere tijd nodig heeft om zich door te ontwikkelen in daadwerkelijke uitvoering van projecten en experimenten. Omdat het in de praktijk meer tijd kost om kwalitatief goede experimenten te ontwikkelen en tot uitvoering te brengen blijft de daadwerkelijke besteding achter bij de raming. In de 2e bestuursrapportage is dan ook een bedrag van € 2 miljoen overgeheveld naar 2017. Hierdoor resteerde er voor 2016 een budget van ca € 1,5 miljoen.

In 2016 heeft het inhoudelijke programma nader vorm gekregen. Een groot deel van de middelen is gekoppeld aan subsidies voor transformatieprojecten in 2016 en 2017. Pas in de tweede helft van 2016 zijn bestedingen helder geworden. Een groot deel van het werk dat geleverd is in het uitdragen van de Transformatievisie, het besef dat aan een beweging van verandering gewerkt wordt en het kunnen realiseren van passende projecten die effectief bijdragen aan het behalen van de (financiële) doelstelling 2018, leidt tot het daadwerkelijk uitvoeren van activiteiten in 2017. De gerealiseerde uitgaven voor de transformatie bedragen in 2016 ca. € 1,1 miljoen.

Passend bij de ingezette lijn van 2016, zal het budget voor 2017 ook zijn beslag krijgen dit jaar, met mogelijke voortzetting in 2018 voor implementatie en borging van de nieuw verworden inzichten.


Totale kosten in beeld

Onderstaand overzicht geeft een beeld van de projecten met de daaraan verbonden middelen in het kader van de Transformatie die in 2016 zijn gestart en hun beslag vinden in 2017. Overheveling van niet besteed budget van 2016 naar 2017 is benodigd ter dekking van deze doorlopende projecten.

Er is thans op de diverse thema's voor een totaal bedrag van € 3.659.693 aan projecten in uitvoering dan wel in voorbereiding.

Mijn Buurt

404.415

Mijn Dag

 1.295.065

Mijn Vitaliteit

 1.116.213

Mijn gemeente

182.000

Overkoepelend

662.000